Nightjohn is oorspronkelijk gemaakt voor televisie, en gebaseerd op een kinderboek van Gary Paulsen. De film vertelt het verhaal van de mythische slaaf Nightjohn, die in de periode voor de Amerikaanse burgeroorlog op heldhaftige wijze aan de heersende slavenwetten tornde. Nadat haar moeder is verkocht wordt Sarny, een jong slavenmeisje, opgevoed door de sterke slavin Delie. De hechte slavengemeenschap is Sarny’s enige familie. Op haar twaalfde wordt ze dienster bij de vrouw van de plantage-eigenaar. Ze gaat gebukt onder het zware werk, totdat een nieuwe slaaf, Nightjohn, ten tonele verschijnt. Nightjohn is een lastige slaaf, een probleemgeval voor de blanken. Op een nacht vraagt Nightjohn Sarny of hij een beetje tabak van haar mag kopen – Sarny moet tabak pruimen en uitspugen over de rozestruiken om ongedierte te weren. In ruil hiervoor leert Nightjohn haar lezen, een uitwisseling die Sarny’s leven voorgoed verandert. Als Delie er achter komt berispt ze Nightjohn, bevreesd als ze is voor straf van de plantage-eigenaar Waller. Nightjohn vertelt dat hij de vrijheid heeft geproefd, maar is teruggekeerd naar de slavengemeenschap om zijn kennis te delen.Nightjohn sluit aan bij de rest van het oeuvre van regisseur Charles Burnett (zijn To Sleep With Anger werd in 1991 in Rotterdam vertoond) waarin de misstanden die de zwarte bevolking in de Verenigde Staten worden aangedaan genadeloos aan de kaak worden gesteld.
