Funny Games

Dat Michael Haneke pittige films kan maken en naargeestige onderwerpen niet schuwt, is na zijn ‘familie & geweld-trilogie’ (Das Siebente Kontinent, Benny’s Video en 71 Fragmente einer Chronologie des Zufalls) genoegzaam bekend. Toch sloeg zijn recente film Funny Games in Cannes 1997 in als een bom. Duizenden journalisten gooiden beschrijvingen de wereld in die het beeld opriepen van een bewegend beeldhouwwerk van meedogenloosheid, een ijselijk hoogtepunt van de verbeelding van door de media geïnspireerd geweld. Enkele critici vertrouwden de kwaliteit van Haneke’s verbeelding niet. Zij redeneerden dat alleen een pathologische perverseling in staat kan zijn om een wellustige vorm van geweld zo perfect op het scherm te brengen. Zij gingen voorbij aan Haneke’s morele motieven. Zij zagen niet een bevlogen Don Quichotte die de elektronische windmolens van de wereldwijde media te lijf ging, maar een advocaat van de duivel die genoot van zijn dubbelrol. Naar mijn idee is Haneke’s beheersing van de verbeelding van geweld eerder het bewijs van het tegendeel. Alleen iemand die echt ongerust is over de rol van geweld in de vermaaksindustrie, kan pijn en lijden zo intens in beeld brengen. Haneke’s tergende ensceneringen van moord en doodslag roepen de inmiddels klassieke beelden van een ander groot moralist in herinnering: de Krzystof Kieslowski van Thou Shalt not Kill. Kieslowski liet zien dat doodgaan in film niet altijd snel en pijnloos hoeft te zijn, maar dat het net zo langzaam, gruwelijk en onhandig kan zijn als in de werkelijkheid. Haneke doet daar niet voor onder. (GjZ)