Die Patriotin

“De kijker kent de geschiedenislerares Gabi Teichert (Hannelore Hoger) nog uit DEUTSCHLAND IM HERBST. Daarin draait het om een scène in een sneeuwlandschap. Gabi Teichert graaft. Of ze graaft zich een schuilplaats met het oog op de derde wereldoorlog, òf ze graaft naar de wortels van de Duitse geschiedenis. Daarna heb ik gewerkt aan de film DIE PATRIOTIN. Nu, septenber 1979, is de film klaar. Het gaat weer om Gabi Teichert. Dit keer graaft ze dieper.
Tijdens haar speurtocht houdt ze zich bezig met bomaanvallen, met de partijdag van de SPD, ze onderzoekt de geschiedenis van het lichaam, maakt een uitverkoop in een warenhuis mee, raakt in conflict met haar bazen, stuit op sprookjes, bekijkt hoe een liefdesgeschiedenis zich verhoudt tot de geschiedenis enz. Dat alles doet ze heel concreet en praktisch. Ze test werktuigen uit. Hoe auto’s tot stand komen of stukken hout worden bewerkt weet iedereen. Maar hoe bewerk je de geschiedenis van ons mooie land?” (Alexander Kluge)
We zijn gewend de geschiedenis te bekijken vanuit het oogpunt van de ‘levende nakomeling’ en de inhoud op te vatten als een discontinue reeks van ‘gebeurtenissen, helden, enz.’. We worden dan ook door een spontane nieuwsgierigheid bevangen wanneer de film de geschiedenis begint te vertellen vanuit het perspectief van een dood deel van het menselijk lichaam, namelijk een knie. Een stem uit het rijk der ‘doden en vermoorden’ en dus niet der abstracte doden. Want de knie hoort bij een mens met een concrete geschiedenis, namelijk bij een soldaat die sneuvelde bij Stalingrad, korporaal Wieland. Deze totaal andere kijk op de geschiedenis houdt de aandacht gevangen. Met gespitste oren luisteren we naar wat de knie te zeggen heeft: “Een knie doolt eenzaam de wereld rond. Hij is een knie en verder niets. Hij is geen boom geen tent, hij is een knie en verder niets. In de oorlog werd er op een dag een man aan flarden geschoten. Alleen zijn knie bleef heel, al was het een eigendom. Sindsdien doolt er een knie de wereld rond. Hij is een knie, verder niets “(gedicht van Christian Morgenstern)