“Dit soort programma’s helpen bij het creëren van nieuwe generaties filmmakers en -bezoekers”: Regisseur Gustavo de Carvalho over IFFR’s educatieprogramma

Voor de aankomende editie van IFFR kunnen filmmakers zich aanmelden voor het educatieprogramma, een belangrijk onderdeel van het festival waarbij kinderen en jongeren de kans krijgen om via film hun blik op de wereld te verbreden. We spraken met filmmaker Gustavo de Carvalho (Barbed Wire, 2024) over zijn deelname aan het programma en over zijn eigen ervaring met het vertonen van zijn films aan jongeren.

Tijdens het educatieprogramma van IFFR komen duizenden kinderen en studenten samen in de Rotterdamse bioscoopzalen om te kijken naar films van over de hele wereld. Afgelopen editie was de Braziliaanse regisseur Gustavo de Carvalho een van de gasten, met zijn korte film Barbed Wire. “Het was een fantastische ervaring”, herinnert de filmmaker zich. “Vijf keer werd mijn film vertoond in bomvolle zalen. Je kon echt merken dat de jongeren er helemaal in opgingen. Ze waren super enthousiast, stelden veel vragen en vertelden me naderhand ook over hun eigen ervaringen met de verschillende thema’s uit de film.”

Barbed Wire gaat over Angelina, een tienermeisje dat leeft op het Braziliaanse platteland met haar moeder, stiefvader, oudere zus en jongere broertje. Wanneer ze op een dag een val zet met prikkeldraad, bedoeld om de auto van haar stiefvader te bekrassen, gebeurt er een ongeluk waarbij een onschuldige omstander ernstig gewond raakt.

Worstelend met schuldgevoelens spendeert Angelina vervolgens een hele nacht in het ziekenhuis met haar zus en stiefvader, waarbij de spanningen tussen de gezinsleden hoog oplopen, terwijl ze ondertussen elkaar en hun familiedynamieken beter proberen te begrijpen.

“De inspiratie voor de film kwam voort uit een ervaring uit mijn eigen jeugd, toen mijn vader een hele nacht moest verblijven op de eerste hulp”, vertelt De Carvalho. “Die nacht zag ik allerlei verschillende mensen met ieder een eigen verhaal, waarop ik veel van de personages uit de film heb gebaseerd”

“De ervaring in het ziekenhuis inspireerde me om een film te maken waarin community een belangrijke rol speelt”, vervolgt de regisseur. “We draaiden de film in het kleine, landelijke dorpje waar ik ben opgegroeid en veel van de mensen die je ziet wonen daar ook echt. Op die manier gaat de film dus ook heel erg over het leven op het platteland, een onderdeel van de Braziliaanse cultuur die doorgaans nogal onderbelicht blijft.”

“Het zien van films van over de hele wereld, over plekken waarvan je misschien nog nooit hebt gehoord, dat geeft je een nieuwe kijk op de wereld.”

Het was zeer inspirerend om te zien hoe er overal op de wereld gewerkt wordt aan het maken van verschillende, unieke verhalen. En hoe die samen komen op een festival en zichtbaar worden gemaakt voor een groot en jong publiek.

Om via het educatieprogramma in Rotterdam vele jongeren kennis te laten maken met deze relatief onzichtbare cultuur vond De Carvalho dan ook heel waardevol, vertelt hij. “Het zien van films van over de hele wereld, over plekken waarvan je misschien nog nooit hebt gehoord, dat geeft je een nieuwe kijk op de wereld. Je doet inzichten op over culturen die anders zijn dan de jouwe, waardoor je beter leert begrijpen hoe de wereld werkt.”

“Daarom zijn dit soort festivalprogramma’s ook zo belangrijk”, vervolgt De Carvalho. “Ze helpen bij het creëren van een nieuwe generatie aan filmmakers en filmgangers. Toen ik jong was had ik niet veel toegang tot cultuur, en nog altijd zie je maar weinig van dit soort educatieve filmprogramma’s in Brazilië.”

“[Het draagt echt bij] aan de ontwikkeling van kinderen.”

“Terwijl het echt bijdraagt aan de ontwikkeling van kinderen”, stelt De Carvalho. “Zo kwam er bijvoorbeeld een groepje jongeren na een van de screenings naar mij toe om te vertellen hoe leuk ze het vonden om te zien hoe dingen die ze herkenden uit hun eigen leven ook spelen aan de andere kant van de wereld. Of ze deelden ervaringen over hoe zij, net als de hoofdpersonages in mijn film, omgingen met gevoelens van schuld en boosheid.”

“En ook ik raakte geïnspireerd door de verschillende films die ik zag als onderdeel van het educatieprogramma”, vult De Carvalho aan. “Zo waren er vertoningen van films uit Noorwegen, Irak en Turkije, die ieder weer een ander aspect van het leven lieten zien. Het was zeer inspirerend om te zien hoe er overal op de wereld gewerkt wordt aan het maken van verschillende, unieke verhalen. En hoe die samen komen op een festival en zichtbaar worden gemaakt voor een groot en jong publiek.”

– door Cas Hoekstra