Der Weisse Wal

Speelse en deels gefictionaliseerde documentaire over de historische avonturen van een witte walvis die in 1965 onder grote publieke belangstelling de rivier de Rijn op zwom. De film is mede opgebouwd uit uniek archiefmateriaal dat niet alleen het verhaal van de walvis vertelt, maar ook een bijzonder tijdsbeeld geeft. De zogenaamde Beluga-walvis werd door de media al snel Moby Dick genoemd (naar de legendarische filosofische avonturenroman van Herman Melville). Waarom de walvis de toen zeer verontreinigde Rijn op zwom is nooit opgehelderd. Het dier bleek bovendien niet te vangen, ondanks hardnekkige pogingen van de Nederlandse en Duitse rivierpolitie, die ondersteuning kregen van een fanatieke Duitse dierentuindirecteur. Moby Dick zwom vierhonderd kilometer, tot in het regeringscentrum Bonn. Wie gevoelig was voor ecologische symboliek (en dat waren er in 1965 nog niet zoveel) zag hierin een boodschap: de politiek zou haar houding tegenover de natuur moeten veranderen.De maker vertelt zijn verhaal op aanstekelijke, ironische wijze, maar tussen de regels door neemt hij de boodschap van de walvis toch ook serieus. Hij wijst erop dat in de jaren na het bezoek van Moby Dick verdragen werden gesloten om de Rijn schoner te maken, Greenpeace werd opgericht en de eerste groene politieke partijen ontstonden. De wonderlijke tocht van de walvis was een van de eerste echte mediagebeurtenissen (in 1965 stond de televisie nog in de kinderschoenen); nu zouden we zeggen: een echte walvis-hype. (GjZ)