Main Programme

Programma IFFR 1994

In 'Main Programme'

The end of the world

The end of the world

Deze film is het laatste deel uit een reeks die de vier elementen (water, aarde, vuur en lucht) als uitgangspunt had. De eerdere delen werden gemaakt door Joao Monteiro, Joao Botelho en Joaquim Pinto en waren vorig jaar al in Rotterdam te zien. Joao Mário Grilo had als opdracht het element aarde te verbeelden. De reeks is opgezet en geproduceerd door Paolo Branco voor de Portugese televisie en resulteerde in opmerkelijke speelfilms van de hand van Portugals meest getalenteerde Filmmakers.Grilo baseerde zich op een waar gebeurd verhaal. Hoofdpersoon is de oude boer Augusto Henriques, die zijn leven lang een klein stukje land op de helling van een berg in het noorden van Portugal heeft bewerkt. Veel van zijn buren zijn uit de arme streek weggetrokken, maar hij voelt het als een plicht om met zijn aarde verbonden te blijven. Het noodlot slaat toe in de vorm van een ordinaire burenruzie waarbij hij zijn buurvrouw doodt. Gelaten ondergaat de koppige boer de gevolgen van zijn daad en laat zich afvoeren naar de gevangenis, waar hij veertien jaar lang met maar één verlangen leeft: terug te keren naar zijn land.Het concrete land van Augusto is realistisch door Grilo in beeld gebracht, maar de film heeft duidelijk het oogmerk om ook meer algemene zaken aan de orde te stellen als het ver¡dwijnen van het eeuwenoude agrarische leven en de verbonden¡heid van mensen met hun grond.

Joao Mário Grilo
  • 64'

  • Portugal

IFFR 1994

O fio do horizonte (*)

O fio do horizonte (*)

Gemaakt in de stijl van een policier, heeft O fio do horizonte een voor dit genre opmerkelijk magisch realistisch verhaal. De vijftigjarige patholoog-anatoom Spino (Claude Brasseur) werkt in het mortuarium van Lissabon en is in die hoedanigheid betrokken bij veel misdaadzaken. Op een dag meent hij in het lijk van een vermoorde man zichzelf als jonge man te herkennen. Zijn collega's en zijn vriendin Francesca (Andréa Ferréol) twijfelen ernstig aan zijn verstand, maar opgejaagd door zijn verleden voert hij een speurtocht uit naar de achtergronden van het vreemd bekende onbekende lijk. Het heeft de leeftijd waarop hij zijn ouders en zijn innig geliefde zus (die ook Francesca heette) verloor door een tragisch ongeval; een voor Spino traumatische gebeurtenis die hij naar nu blijkt nooit heeft kunnen verwerken. Spino raakt door zijn onderzoek steeds meer verward in een soort door het verleden opgetrokken labyrint en hij verliest het contact met de werkelijkheid. Het verleden is als een horizon die verdwijnt als je hem benadert - waarmee ook de titel is verklaard.Het oude Lissabon vormt het decor voor Spino's schimmenwereld; de film is sfeervol en schaduwrijk gefotografeerd. Verder valt de tegendraadse muziek op, gecomponeerd door Zbigniew Preisner, de vaste componist van Kieslowski.

Fernando Lopes
  • 85'

  • Portugal

IFFR 1994

Vale Abraao

Vale Abraao

Een monumentale en mysterieuze film die indirect is gebaseerd op de klassieker onder de klassieken: Madame Bovary (1857) van Gustave Flaubert. Geprikkeld door het enthousiasme dat zijn editor Valérie Loiseleux tijdens de montage van zijn voorlaatste film aan de dag legde voor het literaire leven van Emma Bovary, besloot De Oliveira een poging te ondernemen zijn eigen Bovary te maken. Een directe benadering van het origi¡neel was naar zijn zeggen voor hem als Portugees cineast echter onmogelijk; de Franse culturele wereld zou het nooit verdragen dat een buitenlander zich vergreep aan hun Bovary. (Bovendien was de Bovary van Claude Chabrol toen net in produktie.)De Oliveira koos voor een omweg. Hij vroeg aan de schrijfster Augustina Bessa-Luis om voor hem een 'Portugese Bovary' te schrijven. Bessa-Luis situeerde haar versie in de noordelijke wijnstreek Douro en gaf het een aan die locatie ontleende titel, die ook de titel van de film is. De bijbelse verwijzing (naar Abraham) sprak De Oliveira bijzonder aan en ook was hij gecharmeerd van de vreemde personages die Bessa-Luis in haar roman opvoerde en die zij had gebaseerd op observaties van de mensen in het Noordportugese Douro.Bij het schrijven van zijn scenario volgde De Oliveira het boek van Bessa-Luis, maar hij had al voor ogen welke acteurs hij voor welke personages wilde gebruiken. In die zin is zijn Emma (bij De Oliveira Ema geheten) geschreven op het lijf van de actrice Leonor Silveira. De film is in zijn geheel op locatie gedraaid in de streek die Bessa-Luis inspireerde tot haar variant op het universele provincialisme.

Manoel de Oliveira
  • 187'

  • Portugal

IFFR 1994