Viggen-37

Ik had me al een tijdje beziggehouden met het complex van de amerikaanse militaire industrie, waarschijnlijk een van de meest groteske onderwerpen om ooit te proberen. Toevallig zag ik op een dag een artikel van een jonge zweedse wetenschappelijk onderzoeker, die een studie maakte van de relatie tussen politiek en door de staat verricht onderzoek en ontwikkeling. Hij was tot onthutsende conclusies gekomen. Onder andere bleek uit het onderzoek dat Zweden -zo klein als het is- als land op nummer zes staat op de wereldlijst wat betreft geld dat uit publieke fondsen (de staat) wordt uitgegeven aan militair onderzoek en ontwikkeling, en niet als percentage mar als absoluut bedrag. Als het geld dat Zweden aan militaire objecten uitgeeft per hoofds van de bevolking zou worden berekend, zou Zweden zelfs nummer vier zijn in de bewapeningswedloop (Israël is 1, de Verenigde Staten 2, Rusland 3). En deze ontstellende verspilling gebeurt in een bijzonder vredelievend land dat al 150 jaar geen oorlog meer heeft gekend. Dat was het begin van mijn Viggen-project. Ik moest een heel stuk teruggaan, tot het midden van de ‘koude oorlog’, om de politieke basis van de zweedse militaire industrie te vinden. Maandenlang deed ik alleen onderzoek, verzamelde ik oude documenten, overeenkomsten en contracten tussen de staat en en de industrie. En rapporten over de manier waarop ze in parlement en kabinet aan de orde kwamen. Ik stelde een hypothese op tijdens mijn onderzoek en begon vervolgens interviews te maken. Ik begon met interviews op de band, ter controle van mijn hypothese. Na dit tweede onderzoek kon ik beginnen met het maken van de film. Enkele maanden lang filmden we de kopstukken van de industrie, generaals, ministers enzovoorts. Natuurlijk moesten we tot bepaalde hoogte ‘Günther Wallraf-methoden’ gebruiken om ons doel te bereiken. Ik had besloten dat deze film (onze diploma-film) niet zomaar de zoveelste film in T.V.-stijl moest zijn. Op de Akademie van Beeldende Kunsten was professor Ultvedt (internationaal bekend om zijn ‘mobiles’) een experiment met animatiefilm begonnen. Hij zag de interviews en was zo enthousiast dat hij samen met een team het tekenfilmgedeelte voor zijn rekening heeft genomen.