Hòszakadás

Vreemd genoeg werd [cs]Sneeuwstorm[ce] een bij uitstek hongaarse en transsylvanische filmballade, uit het boek “Naryama Bushiko” (De liederen van de Eikenberg) van de japanse schrijver Shichiro Fukazawa geboren. Kosa, die een japanse vrouw heeft getrouwd, Fukazawa goed kent en in Japan is geweest, heeft namelijk ontdekt dat er in Japan een volkstraditie bestaat die vroeger ook in Hongarije bestond en onder de ‘Széklers’ (de inwoners van Transsylvanië) nog steeds bekend is. Bejaarde mensen die zich overbodig voelen, trekken in Japan de bergen in om daar te sterven. De ‘Széklers’ vonden hun dood in zwavelgrotten als hun tijd gekomen was. De reden was soms armoede maar ook gebrek aan vrijheid. De ‘Széklers’ zijn, net als de japanners of de indianen, niet bang voor de dood. Ze praten er over als over brood bakken of hooi binnen halen.
Kosa reisde met het plan van de film in zijn hoofd eerst in 1970 en vervolgens nog eens in 1973 naar Japan om samen met Fukazawa de verschillende overeenkomsten van twee kultueren te bekijken. Daarna maakte hij de film. Van de gewone alledaagse armoede, die bejaarde mensen en zijn vrienden tot de uitbeelding van de armoede van de gehele mensheid: de oorlog. Zo is de film van de ene kant puur hongaars, maar aan de andere kant -vooral in zijn verborgen structuren en in zijn momenten van stilte- doordrenkt met de geest van Fukazawa. Behalve op de roman en de mentaliteit van Fukazawa rust de film op nog een aantal andere pijlers. Belangrijkste daarvan is dat het om een ballade gaat.
Márton Csorba, een soldaat misleid door oorlogsdemagogie, begaat een moord en probeert daarna aan de oorlog en zijn eigen geweten te ontkomen. Tenslotte krijgt hij toch een moment van ‘verlichting’, hij accepteert zijn verantwoordelijkheid en keert zich tegen zijn werkelijke vijanden. In het hele gebeuren staat de mythische moederfiguur (bekend uit de balladen) centraal. Zij is het die haar familieleden met niet aflatende volharding dwingt tot overgave aan hun menselijke plichten -al moeten ze dit met de dood bekopen-. De film heeft tot thema: het onvoorwaardelijk aanvaarden van de eigen verantwoordelijkheid.
(Uit een introductie tot Atelier Kósa, Sára, Csoóri)