Interviews

Valérie Massadian over Nana, nu in VOD en op dvd

Het bijzondere Nana, in 2012 vertoond aan publiek van de filmfestivals van Rotterdam, Locarno en Wenen, is de debuutfilm van fotograaf Valérie Massadian. IFFR brengt Nana nu uit op dvd en in Video On Demand.

De titelrol in Nana wordt vertolkt door de 4-jarige Kelyna Lecomte, die een jong meisje speelt dat wordt achtergelaten door haar moeder (Marie Delmas) in hun kleine hut op het platteland. Waarom koos je dit onderwerp?
'Ik wilde filmen waar ik vandaan kom, in een boerenlandschap, met een kind niet overbeschermd zoals ze dat zijn in steden. Kinderen die landelijk opgroeien worden aan meer blootgesteld dan stadskinderen. Ik wilde ook het landschap gebruiken als tweede hoofdpersoon; de mensen die er leven, werken en thuishoren, die een gevoel van gemeenschap hebben dat niet bestaat in steden, en dat belangrijk voor me is.'

Kijkend naar de geraffineerde verlichting, stabiele shots en slimme composities in Nana, is het verleidelijk te verwijzen naar jouw jarenlange ervaring als fotograaf en samenwerking met Nan Goldin.
'Ik houd van stilte, ik wil de tijd hebben om een film te bekijken. Ik kan niet tegen die hysterische "all over the place"-technieken. En ik haat het om onder de dictatuur van regisseurs te staan die je nooit laten ademhalen, die je opleggen waar je naar moet kijken. Mijn filmstijl heeft niets te maken met fotografie, maar met hoe ik naar de wereld kijk.'

Waarom nu cinema, in plaats van fotografie?
'Fotografie was voor mij de gemakkelijkste manier om met mensen te zijn, om buiten te zijn, om de wereld te trotseren. Vanwege de eenvoud: je neemt je camera, stopt 'm in je tas, gaat op pad. Ik dacht lange tijd dat die vrijheid niet mogelijk was met cinema, maar toen ontmoette ik mensen die het maken van films hadden heroverwogen, die wel vrijheid ervaren in het maakproces, als ambachtslieden.'

Hoe geregisseerd is Nana?
'Ik heb een kort script geschreven, maar wist vanaf het begin dat ik Kylena niet als mijn aapje zou gebruiken. Ik hoopte dat als ik geduldig genoeg was en hard genoeg werkte, ik misschien de kleine dingen van het kind zijn kon uitstippelen. Dus ik heb het script nooit gebruikt. Het was enkel een middel om een beetje geld te krijgen, en om de stomme ideeën die ik had kwijt te raken.'

Dus er werd veel geïmproviseerd?
'Een 4-jarige improviseert niet. Voor improvisatie zou de regisseur moeten uitleggen waar het verhaal over gaat, de emoties, enzovoorts, zodat de "acteur" kan improviseren. Maar er was geen verhaal om te vertellen. Er was enkel een synopsis als uitgangspunt en vanaf daar is alles ontwikkeld. Het begon niet met een verhaal, het begon met het kind. Het verhaal ontstond pas achter de montagetafel.'

Hoe werkte je met Kelyna?
'Ik vroeg haar hooguit om van het ene punt naar het andere te lopen of een raam te open. De rest ontstond vanuit een vraag die ik Kelyna stelde, of zij mij. Ik heb veel tijd met Kelyna doorgebracht. Ik ken haar kracht, haar kwetsbaarheid, de manier waarop ze beweegt, ademt en praat, de concentratie als ze iets moet doen waarvan ze nauwelijks weet hoe het moet. Ik denk dat ik nooit eerder iemand zo geobserveerd heb, zelfs niet mijn eigen kind. We speelden samen, soms ruzieden we, maar het was vooral samen spelen. Het moest wel een spel zijn. Haar dwingen was geen optie, als ik het geluk wilde hebben om de stiltes van het kind zijn te onthullen.'

Bekijk Nana in IFFR's online Video On Demand-kanaal, of bemachtig de dvd in de webshop.