Interviews

Tiger Talk #6 - Metahaven

We spreken twee makers van de film Possessed, Vinca Kruk (1980) en Daniël van der Velden (1971) van digitaal-designcollectief Metahaven over ons socialemediagedrag, de generatiekloof en hoe we nog kunnen worden gered.

Mensen die foto’s van hun bord spaghetti op Instagram plaatsen. Moeten we nou echt alles van elkaar weten? De makers van Possessed zijn solidair met deze ‘internetvervuilers’.

Daniël van der Velden denkt dat het fotograferen van je eten te maken heeft met een vorm van bestaansonzekerheid. “Er spreekt een soort wanhoop uit. Je zou ook géén eten kunnen hebben, dus laat je iedereen zien dat je het wél hebt. Daarbij halen vloggers hun inkomsten uit het materiaal dat ze online zetten. Alles wat ze doen, willen ze zichtbaar maken. Dat leidt tot een cirkel: ze moeten steeds nieuwe dingen posten.” 

Ervaringen
Het bord spaghetti is een van de vele socialemediabeelden die voorbijkomen in Possessed, de film die ontwerperscollectief Metahaven maakte samen met de ervaren filmmaker Rob Schröder, regisseur van onder meer Ouwehoeren (2011).

Ook laat Possessed een apocalyptisch wereldbeeld zien. Een wereld waarin ijsbergen instorten, terwijl luid applaus klinkt en een man heel hard lacht. Een absurde montage, legt Kruk uit, over klimaatverandering als entertainment. “Dit is het perspectief van de oudere generatie die de planeet heeft vervuild, mensen die op een cruise gaan om de smeltende ijsschotsen zelf te ervaren. Ervaringen zijn heel belangrijk geworden.”

Toch zijn de ouderen eerlijker dan de jongeren, suggereren de filmmakers. “Bij jongeren staat de camera altijd aan, ze worden gevormd door die constant aanwezige blik. Onze ouders zijn daar niet zo mee bezig.”

How our faces have changed.
The device did one thing really well.

It made us always smile.

  • Still: Possessed

Kroatië
Ze draaiden een deel van de film in Kroatië, op een verlaten vliegveld omringd door bergen. Kruk: “We waren op zoek naar een leeg vliegveld. Eerst dachten we aan een landingsbaan in Spanje, maar dat terrein bleek opgekocht door Chinezen.” Uiteindelijk vonden ze dit oude militaire vliegveld in Kroatië, waar de gevechtsvliegtuigen ooit in een berg stonden. Door een gat in de rotswand reden ze naar buiten. Een soort bunker in een berg.

Ook ontdekten ze een verlaten school op de grens van Kroatië en Slovenië. De vloer van de school lag bezaaid met achtergelaten boeken uit een communistisch verleden. “Onze actrice Olivia Lonsdale liep die ruimte rond en stond oog in oog met het verleden, dat daar letterlijk is vergeten.”

Hun verwijzing naar het communisme was ook onderdeel van het plan, zegt Van der Velden. “We waren op zoek naar een antwoord op de smartphone. Natuurlijk is Possessed geen wervingsfilm voor het communisme. Het gaat over gezamenlijkheid, over collectiviteit.” 

We zijn al jaren bezig met de relatie tussen internet en politiek, met hoe globale technologische infrastructuur een voedingsbodem is geworden voor propaganda.” – Daniël van der Velden van Metahaven

Propaganda
Schröder, Kruk en Van der Velden zijn van oorsprong grafisch ontwerpers. Het collectief Metahaven maakt films en installaties; de afgelopen jaren kwam in hun werk steeds meer nadruk te liggen op bewegend beeld.

Zo maakten ze de documentaire The Sprawl (Propaganda About Propaganda) over de desinformatie-oorlog tussen Rusland en Oekraïne (IFFR, 2016). Van der Velden: “We zijn al jaren bezig met de relatie tussen internet en politiek, met hoe globale technologische infrastructuur een voedingsbodem is geworden voor propaganda.”

“We willen niet alleen moralistisch zijn, we moeten ook het belang van vooruitgang erkennen Technologie is zo’n belangrijk onderdeel van ons leven. We zijn er zo één mee geworden, dat we er bezeten van zijn.”

Totaal onverwacht
De nominatie voor de Hivos Tiger Award is een grote eer. “Totaal onverwacht”, zegt Kruk. “Omdat Possessed op zoveel punten niet is wat je verwacht. De film zit ergens tussen een documentaire en een essay. Hij snijdt op een visueel complexe manier een onderwerp aan dat ons allemaal aangaat. Possessed gaat over nadenken, over voelen.”

“Wij denken dat de essayfilm een plek in het hart van de cinema kan hebben. Deze nominatie is daar absoluut een pleidooi voor. Maar we hopen natuurlijk ook dat het publiek de film gewoon mooi vindt.”

Photo in header: Interview: Sophie van Leeuwen & Pieter-Bas van Wiechen