Verhalen

Tiger Talk #5 - Cai Chengjie

Cai Chengjie (1980) neemt ons mee op een nostalgische trip naar het Chinese platteland. Toen de filmmaker begon aan The Widowed Witch was Pingquan een gehucht, nu is het officieel een stad. Een vlucht uit het verstedelijkte China.

Ik heb hun verhalen altijd willen vertellen, hun levens willen portretteren, een plaats willen creëren voor hun intieme verhalen.” – Cai Chengjie

Na zijn afstuderen werkte Chengije een paar jaar bij de Chinese staatstelevisie, een gigantische omroep met zo’n 50 verschillende kanalen. “Ik maakte daar politiek correcte documentaires. Vooral de visuele taal was beperkt.”

In zijn programma’s leerde hij zijn publiek, dat vooral bestond uit oudere Chinezen, over maatschappelijke thema’s en recht. Hij moest veel uitleggen en werken met flashbacks. Chengjie: “Ik vond het saai. Ik wilde meer van mezelf kwijt in mijn werk.” 

Warme mensen
The Widowed Witch is een heel persoonlijk verhaal. Het grijpt terug op Chengjies jeugd waar hij met weemoed op terugkijkt. “Ik wilde dorpelingen in het noorden van China portretteren”, legt hij uit. “Het moest zo echt mogelijk worden, ik wilde laten zien hoe ze leven, hoe ze met elkaar omgaan, het landschap, de spirituele wereld.” 

Het gedrag van de dorpsbewoners is soms bruut, zeker van de mannen. De hoofdpersoon, weduwe Erhao, wordt verkracht door een familielid. Boze vrouwen dreigen haar te doden. “Dat gebeurt overal in de wereld”, zegt Chengjie. Maar er is ook gastvrijheid. Erhao vindt onderdak na haar transformatie tot gebedsgenezer; ze krijgt een bed en eten van de goedgelovige dorpelingen. Chengjie wil juist die positieve kant van het platteland laten zien. “Overal is sneeuw, het is koud, maar de mensen zijn warm.”

 

  • Still: The Widowed Witch

  • Still: The Widowed Witch

Spiritualiteit
Teruggaan naar het dorp is niet nieuw in de Chinese cinema. Jia Zhangke deed het bijvoorbeeld ook, hij werd internationaal bekend met zijn goedkoop geproduceerde films over vervreemding en het ‘authentieke’ Chinese leven. 

Toch is The Widowed Witch uniek, zegt Chengjie. “Het is de eerste Chinese film die het perspectief van de sjamaan gebruikt, de lokale gebedsgenezer. Religie ligt gevoelig in China. Het land is niet heel religieus, maar in het dagelijks leven is er veel spiritualiteit. Dat wilde ik integreren in mijn werk.”

Chengjie liet zich ook inspireren door de roman Honderd jaar eenzaamheid van de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez. “De absurditeit, de fantasieën die de tragische verhalen in het leven verbeelden. Het is een universele absurditeit.” 

Negen dagen
Hij schoot de film in slechts negen dagen, na Chinees nieuwjaar, en de cast bestaat uit alleen amateurs. De acteurs brachten hun vakantie door in het dorp, na negen dagen moesten ze weer terug naar hun echte banen. “Bijna niemand woont nog in een dorp.” 

De film is grotendeels zwart-wit, hier en daar gebruikt Chengjie kleur. Zwart en wit staan voor het ouderwetse leven. Zijn film ziet hij als een reactie op de extreme urbanisatie, op het drastische proces dat China heeft doorgemaakt.

De Chinese onafhankelijke films worden steeds beter, vindt Chengjie. “Veel filmmakers sluiten zich aan bij de onafhankelijke scene. De commerciële filmindustrie blijft natuurlijk populair bij het grote publiek, maar jonge Chinese filmmakers willen deel uitmaken van de alternatieve beweging. Er zijn zo veel nieuwe onderwerpen, de films worden steeds diverser. Als onafhankelijke maker kun je zeggen wat je wilt. Er zijn animatiefilms, politieke films, terwijl commerciële cinema vaak romantisch is.” 

Prijzen 
Chengjie won al twee prijzen met een eerdere versie van The Widowed Witch op het Chinese FIRST International Film Festival. “Heb je dat gehoord? Beste feature film en beste regisseur. FIRST is een belangrijke plek voor eigenwijze, taboedoorbrekende Chinese filmmakers.”

Nu komt hij met The Widowed Witch naar Rotterdam. Het is Chengjies eerste IFFR. Hij is trots dat zijn film hier wordt vertoond en blij met zijn nominatie voor de Hivos Tiger Award. Maar bovenal hoopt hij dat de dorpsbewoners uit zijn film ons inspireren. “Liefde en de zorg voor elkaar zijn het belangrijkste in het leven.” 

Photo in header: Interview: Sophie van Leeuwen & Pieter-Bas van Wiechen