Nieuws

Stephen Dwoskin (1939 - 2012)

Naar aanleiding van het droevige nieuws dat filmmaker Stephen Dwoskin is overleden, denkt programmeur Gertjan Zuilhof terug aan de man die zonder twijfel het meest werd uitgenodigd op het IFFR.

De dood van Stephen (Steve) Dwoskin kwam niet onverwacht. Hij kende een lang en slepend ziekbed dat in feite al in zijn jeugd begon. Als jongen kreeg hij polio (kinderverlamming), met als gevolg dat hij aan zijn benen verlamd raakte. Dit weerhield hem er niet van één van de meest productieve en uitgesproken experimentele cineneasten ter wereld te worden.

Dwoskin werd in Amerika geboren maar trok als jonge man, als gehandicapte jonge man, zelf naar Londen om daar de rest van zijn leven te wonen en werken. Hij maakte in hoog tempo korte en lange experimentele films, maar schreef ook het standaard werk Film Is en was mede-oprichter van het London Film-Makers' Cooperative, een productie- en distributiewerkplaats voor experimentale filmmakers.

Gespierde armen

Dwoskin kwam vroeg naar Rotterdam. Tijdens de eerste editie van het festival in 1972 presenteerde hij al zijn befaamde Dyn Amo en hij zou keer op keer naar Rotterdam terugkeren. Zonder twijfel is hij de meest uitgenodigde filmmaker uit de geschiedenis van het festival. En tijdens die festivals was hij een markante verschijning. De laatste jaren moest hij gebruik maken van een rolstoel, maar decennia lang bewoog hij zich behendig voort op krukken. Hij moet ook de filmmaker met de meest gespierde armen zijn geweest.

Dwoskin ontwikkelde een uitgesproken stijl en thematiek die zijn films zeer eigen maakte. Zijn materiaal was, behalve aan het einde van zijn leven, 16 mm waarvan door hem alle visuele mogelijkheden werden verkend. Zijn thematiek was persoonlijk. Zeer persoonlijk vaak. Gebaseerd op zijn eigen leven, maar ook zijn gefrustreerde lusten. Het inherente voyeurisme van iedere cinema werd door hem schaamteloos bloot gelegd.

Lange plank

Maar hij maakte ook meer tedere films zoals het autobiografische Trying to Kiss the Moon (1994) waarin hij middels oud foto- en filmmateriaal terugkeert naar zijn vroegste jeugd.

Tot op het allerlaatste moment heeft hij letterlijk vanaf zijn ziekbed films gemaakt. Op die latere films hoor je steeds het beademingsapparaat op de geluidsband. Dat apparaat staat nu stil. Wat rest is een lange plank heel bijzondere films.

Tekst: Gertjan Zuilhof