Interviews

Rebecca Daly over Mammal: "Je mag je publiek best een beetje uitdagen"

In de ingetogen karakterstudie Mammal (vanaf 14 april in Nederlandse filmtheaters) ontfermt de introverte Margaret zich over een zwerfjongere. Het wordt niet met zo veel woorden gezegd, maar de kijker legt al snel de link tussen deze Joe en de tienerzoon die Margaret als jonge moeder bij haar ex achterliet en nu spoorloos is. Filmmaker Rebecca Daly en plaats van handeling zijn Iers, maar op de aftiteling van deze coproductie prijkt een groot aantal Nederlandse namen, terwijl de shoot voor een groot deel in Luxemburg plaatsvond.

Door Anton Damen

Om maar direct in het diepe te duiken: van de vele zwembadscènes is er een waar hoofdrolspeelster Rachel Griffiths erg lang onder water blijft. Datzelfde lot moet jouw Nederlandse cinematograaf Lennart Verstegen voor dat specifieke shot zijn beschoren.

"Oh gosh, ik verpest het nu waarschijnlijk compleet, maar voor dat shot kon Lennart boven water blijven. We gebruikten een kerel met een duikerspak die de camera onder water opstelde. Toen we de locaties aan het verkennen waren, zijn we wel met zijn allen het water in gedoken. Zo weet ik dat Lennart zijn adem ongelooflijk lang kan inhouden, en op de bodem van het zwembad kan zitten. Erg moeilijk, want daarvoor moet je praktisch eerst alle lucht uit je longen laten lopen. Dat Rachel het kon, komt omdat ze een zeer ervaren zwemster is. Ze doet aan openwaterzwemmen, in de zee, mijlenlang. Dat is niet dé reden dat ik haar castte, maar het is een fijne bijkomstigheid. Het is een lang aangehouden shot, bijna twee minuten onder water. Dat vergt niet alleen fysieke inspanning, maar ook mentale kracht volgens mij. De zwembadscènes draaiden we allemaal in Luxemburg. Maar ook de scènes bij het spoor en in Margarets huis. Van tevoren had ik er een hard hoofd in, dat Luxemburg moest doorgaan voor Dublin. Maar we ontdekten dat de Luxemburgse huizen veel ruimer zijn opgezet dan Ierse. Voor een filmproductie is dat een voordeel, omdat je dan meer ruimte voor de camera hebt. Dat de crew internationaal was, vond ik alleen maar interessant. Zo krijg je een ander cultureel perspectief op een Iers verhaal, daar doe je alleen maar je voordeel mee."

Een Iers verhaal? Het voelt heel universeel.

"Ja, dat is waar. Het verhaal kan zich in wezen overal afspelen. Misschien is het beter om van een Ierse setting te spreken."

Het is ook een liefdesverhaal, maar wel over een uiterst onconventionele liefde.

"Klopt. En het is een verontrustend verhaal - in de goede betekenis van het woord, in de zin dat het iets met de kijker doet. Hopelijk brengt het een gedachte die je anders nooit zou hebben gedacht. Het is een liefdesverhaal, maar de relatie waar het allemaal om draait, is die van Margaret met haar zoon – ook al komt die nooit in beeld. Joe dient als een surrogaat."

Het is een verontrustend verhaal, in de goede betekenis van het woord

Een liefdesverhaal staat of valt met chemistry. Speelt dat mee bij de keuze van de hoofdrolspelers?

"Rachel kende ik natuurlijk al uit tal van films, van Muriel’s Wedding en Six Feet Under, maar ik had haar nooit ontmoet. Iemand van haar kaliber kun je niet laten opdraven voor een auditie – tenzij je Steven Spielberg of zo heet. Ik keek dus alle films van haar die ik kon vinden. Hiervoor heeft ze nooit een personage als Margaret gespeeld. Op het scherm is Rachel eerder uitbundig, onbeschaamd, edgy. Margaret is juist introvert, teruggetrokken. Dat verklaart denk ik waarom Rachel zich tot de rol aangetrokken voelde. Ze is een ijzersterke actrice, maar ze is vooral niet bang om dingen te proberen en risico’s te nemen. Barry Keoghan, die Joe speelt, kende ik van een workshop voor jonge acteurs. Hij was de eerste die auditie deed, en waarschijnlijk wist ik toen al dat we Joe hadden. Maar we lieten toch nog een hele rits jonge acteurs op auditie komen, omdat ik erg grondig ben. Soms op het irritante af. Maar Barry stak met kop en schouders boven de rest uit. We hadden geen tijd om Rachel en Barry samen te testen. Hun eerste ontmoeting was tijdens de repetities, een week voor de eerste draaidag. Maar als je twee goede acteurs hebt, die open staan en er helemaal voor gaan, dan is de kans groot dat er een klik is."

Is het makkelijk om een film als deze, zonder veel spektakel en drama, van de grond te krijgen?

"Op artistiek vlak is het niet moeilijk, ik zou niet anders kunnen. Wat geld betreft, was het nu ook niet lastig. Al is er wel een trend, ook in de Europese cinema, om richting commercie op te schuiven. Ik denk dat je daarmee het publiek onderschat. Bovendien is deze film gemaakt met publieke middelen, en die fondsen zijn bedoeld om kunst te ondersteunen. Als je iets commercieels wil maken, dan moet je je geld ook van privéfondsen en durfkapitalisten halen. De taak van een met publiek geld gemaakt project is om innovatief bezig te zijn, of afwijkend. En dan mag je het publiek best een beetje uitdagen. Ik hoop niet dat ik nu overkom als een snob, maar als je de kijkers niet exact geeft wat ze verwachten, kunnen ze de lege plekken invullen met ervaringen uit hun eigen leven, en formuleren ze hun eigen antwoorden. Daarmee zeg ik niet dat Mammal extreem kunstzinnig is, want dat is hij zeker niet."

Wordt er veel gelachen op de set van een drama?

(schiet in de lach) “Daar kan ik verschillende antwoorden op geven. Ten eerste zitten er volgens mij heel wat vreugdevolle momenten in de film. Het klopt, het is een verhaal over rouwverwerking, maar de personages ervaren zeker echte momenten van vreugde en intimiteit. Dat ze uiteindelijk beiden hun leven in een positieve richting verleggen, betekent dat het verhaal vol zit met hoop en kansen. En kansen zie ik als zeer speciaal. En het andere antwoord: we hebben heel wat afgelachen op de set. Het klinkt misschien als een cliché, maar de crew was echt geweldig."