Interviews

Producer Kaveh Farnam over A Man of Integrity

Het verbod om films te maken, weerhield regisseur Mohammad Rasoulof allesbehalve. Zijn zesde lange film, A Man of Integrity, gaat over een gewone man die zich enorm veel moeilijkheden op de hals haalt wanneer hij weigert te buigen voor een groot, corrupt bedrijf. De film werd op usb-stick uit Iran gesmokkeld naar Cannes, waar het de hoofdprijs in de Un Certain Regard-sectie won. Op de Nederlandse première op IFFR was de maker zelf helaas missing in action... 

Doorgaans interviewen we de regisseur van een film, niet de producent. Waarom ben jij hier als plaatsvervanger van Mohammad Rasoulof?

"Die vraag is fair en belangrijk. Na de première op het filmfestival van Cannes reisde de heer Rasoulof terug naar Iran, zonder dat er wat gebeurde. Daarna bezocht hij een festival in Amerika, en opnieuw gebeurde er niets. Maar toen hij op tien september vorig jaar terugkeerde in Iran, werd hij op het vliegveld gearresteerd, werd zijn paspoort ingenomen en hij een paar uur vastgehouden. Daar werd hij gesommeerd zich te melden bij het hof van Media en Kunst. De brief was gedateerd drie dagen na de eerste vertoning in Cannes. De reden waarom ze niet eerder gevolg gaven aan die brief, is waarschijnlijk omdat ze wilden uitvogelen wat we aan het uitvreten waren. In de maanden erna moest Mohammad zich bij diverse instellingen melden, waar hij domme, oninteressante vragen diende te beantwoorden. Ik ontdekte via de social media -ik woon zelf al gedurende twintig jaar in Dubai- dat hij zich bij het hof moest melden, om daar te horen te krijgen dat ze te druk waren met een verhuizing en verslepen van meubels. Ik zei tegen hem: Mohammad, waarom heb je ze niet een handje geholpen? (lacht)."

Het klinkt mij als getreiter in de oren.

"Dat is het ook. En dan is het enige wat ze kunnen doen, want we hebben ons keurig aan de wet gehouden. We kregen toestemming om de film te draaien. Na afloop, toen we de film voorlegden, kregen we te horen: dit wijkt af van wat er in het scenario stond. Ja logisch, dat gebeurt met elke film! Je maakt nu eenmaal op de set, tijdens het draaien en in de montagekamer artistieke keuzes. Ze zeiden: jullie liegen tegen ons. En toen vertelden ze dat A Man of Integrity van geen artistieke of filmische waarde was. Nou, als onze film waardeloos is, dan moeten we het in de vuilnisbak gooien. En onze vuilnisbak heette Cannes."

  • Producer Kaveh Farnam

  • Stills uit A Man of Integrity

    Stills uit A Man of Integrity

  • Stills uit A Man of Integrity

    Stills uit A Man of Integrity

  • Stills uit A Man of Integrity

    Stills uit A Man of Integrity

Maar als ik het goed begrijp kreeg Rasoulof al eerder een filmverbod voor een periode van twintig jaar opgelegd. Hoe kan hij dan toch toestemming krijgen? Wanneer is een verbod geen verbod?

"Om heel eerlijk te zijn is de situatie zelfs voor ons Iraniër ondoorzichtig. Maar wij weten inmiddels niet beter. In een land van corruptie en ongebruikelijke en onregelmatige relaties is alles mogelijk. De moed van Mohammad is dat hij ervoor koos om weerstand te bieden, ook als dat mogelijk tot zeven jaar celstraf leidt, want hij is voorwaardelijk vrij. Hoe het verbod hem niet stopte? De twee films hiervoor zijn buiten Iran gemaakt.Goodbye werd gedraaid met een minicamera, stiekem. En Teheran is een gigantische stad en Iran een enorm land. Dat biedt veel gelegenheid. Het systeem bestaat uit tal van radertjes, en de ene groep kan niet overweg met de andere, er is geen communicatie en iedereen probeert de verantwoordelijkheid op iemand anders schouders te leggen. De manier waarom onze maatschappij wordt gerund, is puur mismanagement. Neem de Iranese Radio en TV bijvoorbeeld, de grootste staatszender in de wereld. In Frankrijk werken er bij de publieke omroep duizend mensen. Weet je hoeveel dat er bij de Iranese zender zijn? 50.000! Het systeem is corrupt en verrot. De filmindustrie is daar onderdeel van, maar dat geldt ook voor uitgevers, voor muziek, zelfs voetbal."

De hoofdpersoon van A Man of Integrity is enorm koppig. Ik veronderstel dat je hetzelfde kunt zeggen van Mohammad Rasoulof.

"Ik zeg graag dat Mohammad de échte 'man of integrity' is. Hij baseerde het verhaal op eigen ervaringen. Alleen zijn dat ervaringen die iedereen in Iran meemaakte. Het is de normale gang van zaken, het gebeurt op elke hoek. Hij is er alleen meer gevoelig voor en in staat op het vast te leggen."

Het is een geweldige film, en fijn dat het Nederlandse publiek hem kan zien, maar is het geen zonde dat de film eigenlijk niet het juiste publiek bereikt. Dat het niet kan worden vertoond in het thuisland?

"Geen van Mohammads films zijn ooit in Iran vertoond, helaas. Ik denk dat ik voor Mohammad spreek als ik zeg dat als we de film terugzouden trekken uit alle Europese bioscopen en de Cannes-prijs terugsturen in ruil voor een vertoning in Iran, dat we daarmee akkoord zouden gaan. MAAR! De film gaat over een onderwerp waar Iran niet het alleenrecht op heeft. De ervaring van een corrupte systeem kun je op vele, vele plekken krijgen. We draaiden onze film in het Farsi, omdat dat onze taal is, en in Iran, maar de boodschap is mondiaal. De hele wereld lijdt door corruptie." 

Photo in header: Interview: Anton Damen