Interviews

Mijn oma was heel heftig in haar verzet

Geschreven door Pieter-Bas van Wiechen

De grootmoeder van filmmaker Camila José Donoso is de centrale figuur in Nona. If They Soak Me, I’ll Burn Them. De film is een fictiefilm gebaseerd op haar turbulente leven.  “Oma was wie ze was, maar als ze ‘action' te horen kreeg ging ze acteren.”

Als Latijns-Amerikaanse vrouwen een reputatie hebben sterke karakters te zijn, dan is Josefina Ramírez een uitvergroting van dat beeld. “Mijn oma heeft de dictatuur van Pinochet in Chili meegemaakt en zich daar tegen verzet”, legt filmmaker Camila José Donoso uit. “Ze was daarin veel heftiger dan andere vrouwen. Ze bouwde regelmatig aan de barricados (wegversperringen, red.) en stak die met molotovcocktails in brand. Vooral haar relatie met wapens vind ik uiterst curieus.”

Vooral de relatie van mijn oma met wapens vind ik uiterst curieus.” – Camila José Donoso

Een oma met een heftig leven – maar slachtoffer van het militair regime was ze niet. Ze heeft een complexe relatie met die tijd. “Josefina benadrukt altijd dat het een tijd was waarin ze ongelofelijk veel lol heeft gehad. Ze zocht de spanning op omdat het leven tijdens de dictatuur verder zo saai was.”  

Zo'n sterk karakter met een bewogen geschiedenis is een prachtig uitgangspunt voor een film. Maar Donoso gebruikt haar grootmoeder niet alleen als inspiratiebron: zij is ook de hoofdrolspeler. “Ik hou ervan om met autodidacte acteurs te werken. Al tijdens mijn studie wist ik dat ik een keer iets met mijn grootmoeder wilde doen. We hebben eerst een korte film met haar gemaakt, dat was een succes en smaakte naar meer.” Hoewel haar oma de rol van haar leven speelt, wil Donoso wel benadrukken dat de film geen documentaire is: “Nona. If They Soak Me, I’ll Burn Them is geen portret van mijn grootmoeder, voor mij is het fictie.”

Josefina heeft enorm veel plezier gehad tijdens de dictatuur.” – Camila José Donoso

Een groot deel van de scènes werden bij Josefina thuis opgenomen. Een sterk karakter op haar eigen territorium regisseren, dat was een uitdaging. “Soms leek het alsof de rollen omgedraaid waren”, vertelt Donoso. “Dat Josefina de regisseur was en ik de actrice. Ze kon bijna geen orders opvolgen en had een totaal ander idee van hoe we moesten gaan werken. Gelukkig was ze in staat tijdens het project te leren, waardoor het steeds soepeler ging.”

Film zonder script

Ook voor Donoso zelf en haar producent was Nona. If They Soak Me, I’ll Burn Them een leerproces dat gaandeweg vorm moest krijgen. Het tweetal begon zonder budget aan de film, fondsen werden tijdens het maken binnengehaald – geen gemakkelijke opgave, omdat Donoso zonder script werkt. De Chileense laat haar films al draaiende ontstaan. “Je schiet een paar scenes, monteert die en draait dan weer wat”, legt de filmmaker uit.

Na een reeks kleine geldbijdragen, lukte het Donoso en haar producent in 2017 een groter bedrag binnen te halen. Dat was schrikken: Donoso had haar twee vorige films, Naomi Campbel (2013) en Casa Roshell (2017), zonder noemenswaardig budget gemaakt. Met geld op zak een film maken, ook dat moest ze leren. Lachend: “Ineens moesten we bedenken met wie we samen wilde werken om de film te maken.”

Voor de grootmoeder van Donoso was de nieuwe situatie ook even wennen. Ineens stonden er niet twee maar tientallen mensen in haar huis. “Ze vond dat eerst vervelend”, vertelt Donoso. Maar Josefina had in haar leven wel voor hetere vuren gestaan. “Uiteindelijk was ze om. Het was voor haar alsof ze er plots een heleboel kleinkinderen bij had gekregen.”

Photo in header: Camila José Donoso