Interviews

Lois Smith over Marjorie Prime

Door Kees Driessen

In Michael Almereyda’s Marjorie Prime  speelt Lois Smith (1930) de rol van Marjorie, tegenover Tim Robbins, Geena Davis en Jon Hamm. Het verhaal speelt in de nabije toekomst, wanneer artificiële intelligentie en holografische projectie zo ver gevorderd zijn dat je een kopie van je overleden partner kunt creëren (een ‘Prime’) om gesprekken mee te voeren. Zo oefent Marjorie haar haperende geheugen. Het intelligente scenario neemt dit als uitgangspunt voor een reflectie op het belang en de betrouwbaarheid van herinneringen. Reden om met actrice Lois Smith een trip down memory lane te nemen. Hoe functioneert het geheugen van iemand die al haar hele professionele leven bezig is met het memoriseren van teksten en het laten vastleggen van gebeurtenissen?

In de film zegt uw personage tegen de computerversie van haar echtgenoot: “Ik heb het gevoel dat ik bij jou moet acteren. Maar misschien is dat wel goed voor me.”
“Dat is de eerste regel van het scenario ja.”

Dat zette me aan het denken. U acteert al uw hele leven. Heeft u daarmee ook uw geheugen getraind?
“Ik heb me dat al vaker afgevraagd. Je traint zeker je vermogen om teksten en dramasituaties uit je hoofd te leren. Maar misschien is dat een apart deel van je geheugen. Neem de componist Aaron Copeland. Toen die oud geworden was, kreeg hij zware geheugenproblemen. In het Lincoln Center waar hij werkte kon hij nauwelijks de weg nog vinden. Maar als hij ging dirigeren was hij in één klap weer de oude! Dat heb ik altijd onthouden. Maar het is moeilijk je eigen geheugen te doorgronden. Ik weet dat ik slecht ben in namen – achternamen verdwijnen als eerste. Maar dat hebben meer mensen, nietwaar?”

Dat overkomt mij ook.
“Ja, dat is niet alleen een kwestie van ouderdom – al wordt het er natuurlijk niet beter op. En is het memoriseren van teksten moeilijker geworden? Dat moet haast wel. Maar het is iets wat acteurs goed kunnen en wat een ander soort geheugen lijkt te zijn.” 

Kent u ook nog teksten van jaren geleden?
“Nee, dat niet. Als een film of toneelstuk klaar is, raak ik de teksten snel kwijt. Ik laat ze gaan. Ik onthoud misschien een welluidende zin, maar geen hele stukken.” 

U hoort uzelf nooit iets zeggen waarbij u denkt: oh, maar dat kwam uit die film!
“Hahaha! Nee, ik denk het niet. Maar misschien gebeurt het wel eens zonder dat ik het doorheb. Dat heb ik bij collega’s wel meegemaakt.”

Mijn eigen herinneringen, aan vakanties bijvoorbeeld, worden vaak overheerst door foto’s. Raakt dat bij u vermengd met filmbeelden?
“Nee, filmbeelden behoren voor mij tot een andere categorie. Die horen bij de rol, niet bij mij persoonlijk. Maar in Marjorie Prime hebben we wat interessants gedaan. Michael [Almereyda, de regisseur] vroeg om foto’s van mij voor de film. Dat is op zich geen ongebruikelijk verzoek, maar hij heeft ze prachtig gebruikt. Hij toont een hele reeks foto’s en creëert daarmee het eerdere leven van Marjorie.”

Dan vervaagt wel de grens tussen persoonlijk en professioneel.
“In dit geval wel. Want het waren privéfoto’s. Niet van rollen.”

Welke van uw films blijven u het sterkst bij?
“Die waarin alles op zijn plaats valt. Als iedereen zich verbonden voelt en zijn beste werk aflevert. Dat hadden we bij Five Easy Pieces. Bob Rafelson was de regisseur en er was een groot gevoel van saamhorigheid. We aten altijd samen en we discussieerden de hele tijd over de film. Dat was fantastisch.” 

Je hoort vaak dat bij ouderdom juist vroege herinneringen sterker worden. Geldt dat ook voor films? Herinnert u zich East of Eden nu het sterkst?
“Dat was inderdaad mijn eerste filmrol, maar of ik me die sterker herinner... Het punt is, je kunt ze altijd weer terugzien. Een paar geleden nog deed ik een nagesprek bij een vertoning, samen met actrice Julie Harris, die toen nog leefde. Ik vond het heerlijk hem weer te zien. De film is nog altijd goed en krachtig en ik vond Jimmy Dean geweldig.”

Hoe vindt u het om zelf levende filmgeschiedenis te zijn geworden?
“Ik denk daar de laatste tijd meer over na. Want ik ga natuurlijk inderdaad een hele tijd mee. Weet u, ik ben echt blij met hoe lang mijn carrière al duurt. Dat geluk heeft James Dean niet gehad. Ik voel me gezegend en gelukkig.”

Marjorie Prime  werd gedurende IFFR 2017 vertoond en verschijnt vanaf 10 mei 2018 in bioscopen door heel Nederland.