Interviews

Literaire hit wordt bingewaardige serie

Geschreven door Maricke Nieuwdorp

Elena Ferrantes vier geliefde ‘Napolitaanse romans’verfilmen? Een Italiaanse filmmaker durft het aan. Saverio Constanzo regisseerde het eerste boek De geniale vriendin in de vorm van een achtdelige televisieserie, die op donderdag 31 januari in zijn geheel vertoond wordt op IFFR.

In L'amica geniale (De geniale vriendin) raken twee Napolitaanse schoolmeisjes in de volkswijk Luzzatti met elkaar bevriend. De meisjes zijn intelligent; te intelligent voor hun traditionele, patriarchale omgeving. Ze zetten alles op alles om door te mogen leren en om hun vastomlijnde vrouwenrollen te ontvluchten. Dat lukt de ingetogen Elena ‘Lenù’ Greco. Ze mag gaan studeren en verkent haar grenzen buiten Luzzatti. De mooie, briljante Raffaella ‘Lila’ Cerullo weet niet te ontsnappen: ze moet aan het werk in de zaak van haar vader. Op eigen wijze probeert ze, binnen de gemeenschapskaders, haar wereld te verbreden.

Het verraste me hoe Ferrante er al in slaagt om filmische scènes neer te zetten in de boeken zelf.” – Saverio Constanzo

Na verschijning van de roman De geniale vriendin in 2011, de eerste in een reeks van vier zogeheten ‘Napolitaanse romans’, gingen deze personages een leven leiden in de hoofden van veel lezers. Hoe zorg je er als film- of seriemaker voor dat jouw adaptatie de fantasie van de boekenfans niet tegen de schenen schopt? In een interview met de NPO dat later deze week verschijnt, vertelt Saverio Constanzo, die eerder De eenzaamheid van de priemgetallen verfilmde: “We hebben veel te danken aan Elena Ferrante zelf. De actrices hebben absoluut gedegen werk geleverd, maar ze zijn in de comfortabele, betrouwbare schoenen gestapt die Ferrante voor ze heeft gemaakt. De personages wáren al coherent, ontwikkeld en verrassend.”

Costanzo looft de kennis van filmtaal van de schrijver: “Het verraste me hoe Ferrante erin slaagt om al filmische scènes neer te zetten in de boeken zelf.” De onder pseudoniem opererende Elena Ferrante, die meewerkte aan het scenario, is ook voor Constanzo een mysterie gebleven, zo vertelde hij onlangs in Trouw. De twee, zo blijkt, communiceerden uitsluitend per mail.

Het belangrijkst is dat je de emotie die je had toen je het boek las weet over te brengen” – Saverio Constanzo

Fan van de romans

Dat hij zelf groot fan was vanFerrantes Napolitaanse romans, over een complexe vrouwenvriendschap die zich uitstrekt over zo’n vijftig jaar, hielp enorm. “Het belangrijkst is dat je de emotie die je had toen je het boek las weet over te brengen”, legt Constanzo uit, in een interview aangeleverd door televisieproductiebedrijf FremantleMedia. Costanzo vindt dat Ferrante mooi en eerlijk over het thema vriendschap schrijft, ook over de minder mooie kanten: “Vriendschap is liefde, maar ook competitie en het voelen van jaloezie voor iemand van wie je toch zoveel houdt.”

Om een geloofwaardige match te vinden voor de bevriende protagonisten koos hij tijdens de casting vier jonge actrices uit een kleine negenduizend kandidaten: Lenù als kind (Elisa del Genio), Lenù als tiener (Margherita Mazzucco), Lila als kind (Ludovica Nasti) en Lila als tiener (Gaia Girace).

Nog meer werk bleek het bouwen van een complete wijk die als set moest dienen. Een flinke operatie, zeker als je bedenkt dat Luzzatti een echte wijk in Napels is. “Ik geloof meer in een fantasiestad dan in een echte stad voor wat ik wil overbrengen”, legt Constanzo uit. “Als je in een bedachte stad werkt, dan kan de kijker zich de film eigen maken.” Daarbij ziet Luzzatti er anno 2019 heel anders uit. Constanzo: “De wijk is nu verwoest door illegale bouwwerken en inmenging van de Camorra (criminele organisatie die ook de inspiratie vormde voor de film en serie Gomorra – red.). Dat terwijl Luzzatti ooit begon als een nieuwe wijk in niemandsland. Het was een gemeenschap die hecht samenleefde in voor- en tegenspoed. Luzzatti is, net als alle kleine gemeenschappen, omsingeld, overspoeld en verloren gegaan in het grote geheel.”

Hoewel L'amica geniale geproduceerd werd voor televisie door het Italiaanse Rai 1 en het Amerikaanse HBO, vindt Constanzo het fantastisch als de serie ook op groot doek gezien wordt. Afgelopen zomer, toen de eerste twee afleveringen tijdens het filmfestival in Venetië vertoond werden, zei hij daarover: “Ik ben een cinefiel en deel de passie voor film met festivalbezoekers. Hoewel L'amica geniale in eerste instantie thuis is op een klein scherm, is het een eer dat ik deze serie op groot doek kan delen met kijkers met dezelfde filmpassie als ik zelf heb.”

L'amica geniale is nog maar het begin. Na dit eerste seizoen volgen nog drie seizoenen, ieder gebaseerd op een boek in het vierluik dat Ferrante schreef. Constanzo werkt momenteel al aan seizoen twee, gebaseerd op het boek De nieuwe achternaam.

Marathonvoorstelling De geniale vriendin - Saverio Constanzo. LantarenVenster, 10.00-19.57. De serie is vanaf 8 februari te zien op NPO 2, om 22.55. Vanaf 1 februari is de hele serie eveneens beschikbaar op NPO Start Plus. 

Photo in header: Saverio Costanzo