Interviews

Jean-Marc Vallée over Demolition

Jean-Marc Vallée verwerkte zijn eigen traumatische scheiding in Demolition (nu in Nederlandse bioscopen), waarin weduwnaar Jake Gyllenhaal beseft dat hij nooit van zijn vrouw heeft gehouden en rijkdom hem gestolen kan worden. "Zo gaat dat soms: een project neemt je te grazen en oeps – ineens wordt het een totaal persoonlijke ervaring."

Door Kees Driessen

De Canadese filmmaker Jean-Marc Vallée (52) is goed met acteurs. Dallas Buyers Club (2013) leverde Matthew McConaughey en Jared Leto Oscars op voor hun rollen als aidspatiënten; voor Wild (2014) kregen Laura Dern en Reese Witherspoon Oscarnominaties als moeder en dochter. Dus zo vreemd is het niet dat Vallée voor Demolition (2015) – hij zit op een strak ritme van één film per jaar – Jake Gyllenhaal en Naomi Watts wist te strikken. En dat die schitteren in dit verhaal over weduwnaar Davis Mitchell (Gyllenhaal), wiens psychologisch gemotiveerde sloopwoede (van onder meer zijn eigen huis) wordt ontmanteld door begripvolle klachtenlijnmedewerker Karen Moreno (Watts).

In september vorig jaar beleefde de film zijn wereldpremière op het festival van Toronto. Daar sprak Vallée in een onpersoonlijke hoteltoren, met uitzicht op het kille zakendistrict, over de depersonaliserende effecten van een kille, zakelijke wereld.

Hoe ziet u weduwnaar Davis?

"Hij zit in een existentiële crisis. Hij denkt: Ik ben mijn vrouw kwijt en ik hield niet van haar. Het klinkt heel treurig, maar nu ze weg is voel ik geen pijn, geen verdriet, voel ik... Ja, wat voel ik eigenlijk nog? Op dat punt trekt hij aan de noodrem. In de trein. Hij denkt: Stop, ik ga die vraag niet beantwoorden, want als ik dat wel zou doen... Dat wordt te gevaarlijk. Ik ben te bang voor mijn emoties. Ik heb nu eenmaal dit leven dat draait om geld. Mijn vrouw was perfect, kwam uit een goede familie. Kijk naar ons huis, onze auto's – de Porsche, de BMW – de cappuccinomachine, de keuken... Zonder dat ik het in de gaten had, ben ik totaal afgestompt. Ik voel helemaal niets meer, behalve dat ik onderdeel ben van dit systeem van spullen kopen."

Waarom zou je anders medelijden hebben met een blanke klootzak van een miljonair zonder gevoel voor zijn vrouw?

Waarom denkt u dat Jake Gyllenhaal dit soort films uitkiest, terwijl hij ook in blockbusters kan spelen?

"Omdat hij risico's neemt. Kijk maar naar zijn filmografie. Ik wilde heel graag met hem werken. Niet alleen omdat hij een geweldige acteur is, maar om wat je ziet als je alleen maar een camera op hem richt. Triestheid, intelligentie, goedheid, schoonheid – je leeft met hem mee. En dat is nog voordat hij begint met acteren. En dat hadden we nodig voor Davis Mitchell. Want waarom zou je anders medelijden hebben met een blanke klootzak van een miljonair zonder gevoel voor zijn vrouw?”

Wat is uw antwoord daarop?

"Wat mij raakt is de manier waarop Davis eruit komt. Kijk, hij is verstrikt geraakt in de wereld van rijkdom. En de manier waarop hij zich eraan ontworstelt, is totaal onvoorspelbaar. Zijn behoefte om dingen te slopen, zijn ontmoeting met Karen… Je kunt in deze film nooit voorspellen wat er gaat gebeuren. Probeer het maar. Na vijf minuten, tien minuten, vijftien, twintig… Het lukt je niet. Dat is de schoonheid van het scenario."

Het is zeker geen cliché-liefdesverhaal.

"Dat zou ook de relatie verstoren tussen Davis en Karens zoon. Demolition draait om drie verloren zielen: Davis, Karen én haar zoon helpen elkaar de waarheid te vinden, zonder het echt te willen. De zoon helpt Davis door hem muziek te laten horen. Wil je iets voelen? Luister dan eens muziek man! Dat is nieuw voor Davis. En hij begint ervan te genieten."

Wat is uw fascinatie met verloren zielen? Ook Dallas Buyers Club en Wild gingen daarover.

"Ik ben geïnteresseerd in mensen die moeten vechten voor hun geluk. Dat is ook mijn gevecht geweest. Ik heb zware jaren gehad. Ik ben lang ongelukkig geweest. 'Waarom ben je getrouwd?', vragen ze Davis in de film. 'Omdat het makkelijk was', is zijn antwoord. Dat was ook mijn antwoord. Veel dingen doen we alleen omdat ze makkelijk zijn. Mijn vrouw is niet overleden – we zijn gescheiden – maar het voelde hetzelfde. Al ben ik dan niet, zoals Davis, dingen gaan slopen."

Waren uw vorige films ook zo persoonlijk?

"Er is altijd een link. Wild maakte ik om te kunnen rouwen om mijn moeder, want dat had ik nog niet gedaan. Terwijl ze al anderhalf jaar dood was. Ik hield mijn tranen binnen. Maar toen ik het script voor Wild las, hield ik niet meer op met janken. Ik dacht: Wat is er mis met me?! Zo heb ik nog nooit gehuild!"

Klinkt therapeutisch.

"Jazeker. Op dat moment besloot ik dat Wild een eerbetoon werd aan mijn moeder. Omdat de moeder in het verhaal zo veel op mijn moeder leek. Zo gaat dat soms: een project neemt je te grazen en woeps – ineens wordt het een een totaal persoonlijke ervaring."

Foto van Jean-Marc Vallée: © NEIL MOTA