Interviews

Interview Susanna Nicchiarelli en Trine Dyrholm

Ooit was ze een beeldig model, Andy Warhols muze en The Velvet Underground- zangeres, maar medio jaren tachtig doet Christa Päffgen nauwelijks nog denken aan het popicoon dat ze als Nico ooit was. Toch besloot Susanna Nicchiarelli juist een film te maken over Päffgens latere jaren in de marge van het artiestenbestaan. Nicchiarelli en hoofdrolspeelster Trine Dyrholm vertellen waarom.

Als je jong beroemd geworden bent om je schoonheid, dan kan je ster na je 25ste rap dalen. Dat bleek ook bij Nico het geval. Andy Warhol stelde, na Nico’s dagen in de spotlights, zelfs: “She became a fat junkie and disappeared”. ‘Maar’, zo stelt de Italiaanse filmmaakster Susanna Nicchiarelli (1975), ‘dit soort brute uitlatingen maakten gewoon onderdeel uit van die hyperige popcultuur in de sixties. Je werd superster en met hetzelfde gemak verdween je weer van het podium. Meestal op tragische wijze. Model Edie Sedgwick pleegde zelfmoord, transgender Candy Darling stierf eenzaam en ellendig – net als veel andere figuren uit Warhols entourage. Alles was vluchtig. Het intrigerende aan Nico was dat ze dit overleefde. Ze was zoveel sterker. Later zie je een veertiger die het voor elkaar kreeg om problemen uit haar eerdere bestaan op te lossen. Nico keek werkelijk kritisch naar zichzelf. Hoewel ze jong stierf laat deze film eigenlijk een positief resultaat zien.’ 

In Nico, 1988 worden de laatste jaren van Nico getoond. Tijdens een road trip met haar band, dwars door het Europa van de jaren tachtig, geeft ze soms fantastische, maar evenzoveel tragische optredens ten beste. Ondertussen probeert ze een band met haar van haar vervreemde zoon op te bouwen, van de harddrugs af te kicken en zichzelf als mens te vinden en respecteren.

  • Still: Nico, 1988

  • Still: Nico, 1988

Nicchiarelli was buitengewoon gefascineerd door Nico als kunstenaar, maar ook door Nico als vrouw, moeder en fenomeen. ‘Het tweede deel van haar leven was eigenlijk interessanter, hoewel dat voor de meesten onzichtbaar bleef. Toen ze dertig werd in ‘68 begon ze haar eigen muziek te schrijven. Ze componeerde bijvoorbeeld filmsoundtracks voor Philippe Garrel. Heel experimenteel. Altijd was ze op zoek naar nieuwe geluiden, commercieel succes liet haar koud. Achteraf gezien staat ze aan de wieg van gothic en new wave. En bijna niemand die het weet.’ 

Ondanks intensieve research, reizen en gesprekken met mensen uit het Nico’s leven, wilde Nicchiarelli beslist geen echte biopic maken. Samen met hoofdrolspeelster Trine Dyrholm schetste ze een personage dat universeler is – geen exacte kopie dus. Nicchiarelli: ‘Het moest geen biografische fanfilm worden, maar een universeler verhaal over een vrouw, moeder en een kunstenares. Een vrouw die zoekt naar haar plaats in de wereld.’

De gelauwerde Deense actrice Trine Dyrholm (Kollektivet, Festen) toont zich als Nicchiarelli’s versie van Nico een ware kameleon. De rijzige blonde Dyrholm is een expressieve, spontane vrouw; ‘haar’ Nico een donkerharige, vaak nukkige rockster in verval. Dyrholm, die Nico aanvankelijk vooral kende als de beroemde jongere versie, leerde al snel van de oudere te houden en haar te begrijpen. Dyrholm: ‘Nico is een vrouw die haar volwassen leven begon als een model - een icoon zelfs. Maar ze paste niet in die rol waar ze zo’n hekel aan had. Zo transformeerde ze in een rommelig ogende, zelfdestructieve vrouw die zich amper waste. Ik las een interview waarin ze vertelde dat ze liever als man geboren was. Ze was te mooi om gerespecteerd te worden en de mannen in haar jonge leven bepaalden wie ze was. Dat vond ze vreselijk. Ik denk dat ze met veel dingen in haar leven streed. Kan je rock ’n roll zijn én moeder? Ook het feit dat ze in 1938 als Duitse geboren was, in een tijd waarin dat iets was om je voor te schamen, was lastig. Alles in haar leven ging in feite over het thema identiteit: wie ben je, wie wil je zijn?’ 

The Female Gaze is tegenwoordig een thema in de filmindustrie, maar ik denk niet dat je per se vrouw hoeft te zijn om op een eerlijke manier een vrouwenverhaal te vertellen.” – Trine Dyrholm

De hoofdpersoon van Nico, 1988 is een vrouw van middelbare leeftijd; een veelal onderbelicht personage in fictiefilm. Nicchiarelli: ‘Historisch gezien worden er weinig films gemaakt over oudere vrouwen – tenzij ze wereldberoemd zijn. Meestal gaan films over mannen en de regelmatig jongere vrouwen in hun leven. Nico, 1988 staat dichter bij de realiteit van veel vrouwen die zichzelf doorgaans  nauwelijks in de bioscoop terugzien. Of een man deze film had kunnen maken? Er zijn zeker mannelijke makers zijn die er empathisch genoeg voor zijn. Niet alle mannen zijn blind. Wel denk ik dat vrouwelijke regisseurs andere invalshoeken kiezen, andere vrouwenlichamen tonen en een andere manier van kijken hebben.’

Dyrholm vult aan: ‘The Female Gaze is tegenwoordig een thema in de filmindustrie, maar ik denk niet dat je per se vrouw hoeft te zijn om op een eerlijke manier een vrouwenverhaal te vertellen.’

Hoewel er weinig overlappingen zijn met het leven van Nico en vertolkster Dyrholm, zijn enkele aspecten ervan voor de Deense wel herkenbaar. Dyrholm: ‘Toen ik veertien was werd ik in één klap beroemd vanwege mijn deelname aan het Eurovisiesongfestival, als jongste Deense deelneemster ooit. Ik kon zingen, tourde met de band, was gewend om in studio’s op te nemen en live op te treden. Allemaal waardevolle ervaringen die ik bij deze opnames mee kon nemen.’ Want Dyrholm zong alle nummers zelf in, samen met door de Italiaanse band Gatto Ciliegia Contro il Grande Freddo gecomponeerde en gespeelde covers. Een ander herkenbaar thema is dat opgeplakte imago. Dyrholm: ‘Ook bij mij duurde het jaren voordat ik mijn echte eigen identiteit gevonden had en ik dat vroege, hardnekkige popsterimago kon weerleggen.’

Nicchiarelli vult aan dat ‘t Nico pas lukte toen ze 45 was. ‘Pas toen vond ze zichzelf en haar plaats in de wereld. Dat geldt trouwens voor veel vrouwen – en mannen. Het is de periode waarin je carrière maakt, je het kindervraagstuk hebt opgelost en je zelfverzekerd geworden bent. Hoewel het in de media en films welhaast lijkt alsof een vrouw van die leeftijd aan het eind van haar bestaan gekomen is, is het tegengestelde waar: het zijn vaak haar succesvolste, interessantste jaren.’ 

Photo in header: Interview: Maricke Nieuwdorp