Interviews

Interview met Paul Schrader

 Met zijn spirituele opvolger van Taxi Driver, First Reformed, op zak reisde Hollywood-zwaargewicht Paul Schrader af naar IFFR om in een masterclass te vertellen over de reanimatie van een geplaagde Nicolas Cage-film. 

Voor alles is Paul Schrader een verhalenverteller. Zijn filmscripts – de eerste was Taxi Driver, waarmee Schraders naam tot het einde der tijden geassocieerd zal worden – en de films die hij regisseerde (onder meer American Gigolo, Mishima, Affliction) zijn het bewijs. Maar ook in levenden lijve weet Schrader zijn publiek te boeien. Bezoekers van zijn masterclass hangen aan Schraders lippen, terwijl hij als een cabaretier moeiteloos punchline na punchline eruit gooit.

Rendement
De 71-jarige Schrader neemt geen blad voor de mond. Hij vertelt een eerlijk verhaal over de valkuilen van films maken en zijn eigen fouten. Voorbeeld: het maken van actiefilm Dying of the Light met Nicolas Cage. “De meest voor de hand liggende fout was dat ik in zee ging met mensen die geen respect hadden voor me, of voor films in het algemeen. Dit gebeurt vaker dan je denkt. Filmmakers zijn van nature alfa-schepsels. Ze zeggen: ‘Geef me de zweep, geef me de stoel, laat me de kooi instappen. Alle leeuwen moeten rechtop zitten!’ Soms winnen de leeuwen. Dat was het geval met Dying of the Light.”

“Je ziet sinds een jaar of tien, vijftien een nieuw soort mensen in de filmwereld. Het zijn geen filmmensen maar investeerders. Als je tegen ze praat, heb je snel door dat ze films niet echt begrijpen. Ze zijn niet per se geïnteresseerd in film. In dit geval was de deal dat ik Nic Cage zou krijgen, dat ik vijf actiescènes moest hebben in een film van precies 92 minuten en, uiteraard, dat ik binnen budget moest blijven. Zou ik me daaraan houden, dan haalden zij 17 procent rendement op hun investering. Dat was het enige waar ze oog voor hadden. Toen ik klaar was met filmen en ze alles had gegeven waar ze om vroegen, was ik niet meer interessant voor ze in post-productie.”

Film is veranderd
Exit Schrader. De film werd hem uit handen genomen, een andere regisseur werd ingevlogen en het resultaat werd direct uitgebracht op video-on-demand. Een bioscooprelease bleef uit. “Dat was van begin af aan al het plan, vermoed ik”, zegt Schrader. Hij maakte nog twee films, waaronder First Reformed, maar de ervaring van Dying of the Light bleef aan hem knagen. “Ik zei tegen Nic Cage: we kunnen het er niet bij laten zitten. Ik bedoelde dat ík dat niet kon – Nic is al zo vaak door de mangel gehaald, het boeit hem niet meer.”

Tegelijkertijd realiseerde Schrader zich dat film an sich was veranderd. “In de ene scène heeft een gast een rood shirt aan, in de volgende is-ie groen. Vroeger noemde je dat een fout, tegenwoordig is het een keuze.” Om zijn volgende film aan moderne maatstaven te laten voldoen, stelde Schrader een team van jonge mensen samen zonder een achtergrond in film. Mensen uit de mode en de gamewereld. “Ik wilde geen mensen die outside the box konden denken. Ik wilde mensen die niet eens wisten dat er een box is.” Het resultaat was de gangsterfilm Dog Eat Dog, volgens Schrader ‘het tegenovergestelde van First Reformed, wat een contemplatieve film is. Dog Eat Dog is goddeloos en luidruchtig.”

“De jonge editor met wie ik vervolgens werkte, was Ben Rodriguez. Hij had gewerkt onder Hank Corwin, een legendarisch figuur die Natural Born Killers heeft gemonteerd. Ik zei tegen Ben: we hebben je vaardigheden niet nodig voor First Reformed, maar ik neem je toch aan. Die film heb je zo gedaan — ik wil dat je Dying of the Light opnieuw monteert.”

  • Foto: Paul Schrader en Bero Beyer

Onorthodox
Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Schrader had alleen de beschikking over drie dvd-‘cuts’, niet over het bronmateriaal. Dus bedacht hij een onorthodoxe oplossing, waarbij Rodriguez zijn iPhone op de montagemonitor richtte en later deze ‘nieuwe’ shots in het bestaande materiaal monteerde. Het resultaat is gruizig, rommelig, vervormd (‘Nic Cage meets Stan Brakhage’), wat staat voor het aftakelende, dementerende hoofdpersonage. Vanwege alle onenigheid rondom Dying of the Light kan deze nieuwe edit – simpelweg getiteld Dark – alleen in educatieve context worden vertoond, bijvoorbeeld in een IFFR-masterclass.

Wat wel openbaar vertoond mag worden, is Schraders laatste film. First Reformed leunt meer richting transcendental cinema: “Wat gebeurt er wanneer er helemaal niets gebeurt?” In de Q&A een dag eerder vertelde Schrader over zijn inspiratiebronnen. “Het is een bewerking van Ingmar Bergmans Winter Light en een vleugje Diary of a Country Priest van Robert Bresson. En die zweefscène? Dat was ik die me afvroeg: wat zou Tarkovski doen?” Maar laten we absoluut niet het belangrijkste referentiepunt voor First Reformed vergeten: “Er zit een hoop Taxi Driver in, ja. Grappig genoeg had ik dat lange tijd niet in de gaten. Dat moest de editor me vertellen in de montagekamer.”

Photo in header: Interview: Anton Damen