IFFR en ITGWO: waar muziek, film en kunst samensmelten


Beeld in header: Still uit Liquid Solid van Joris Strijbos en Nicky Assman
Tekst: Sarah Famke Oortgijsen

Wat hebben IFFR en ITGWO met elkaar gemeen? Behalve een mond vol letters bovenal de speciale waardering en bewondering voor het bijzondere, het onalledaagse. Film en muziek, muziek en film, een tijger en een konijn, ongebruikelijke ontmoetingen op wonderlijke plekken. En een programmeur. Peter van Hoof, bij IFFR verantwoordelijk voor onder meer de korte films, stelt ook voor Into The Great Wide Open het filmprogramma samen.

Niet verwonderlijk dus dat een groot deel van de films op ITGWO al eerder op IFFR draaide. Ze hebben allemaal een relatie met het eiland, het festival, of de natuur. Daarbij kleurt Van Hoof ook graag een beetje buiten de lijntjes, soms met een vette knipoog. Zo zette hij dit jaar Raw van Julia Ducournau op het programma, een spraakmakende en licht controversiële film over een jonge vegetariër die een niet te stoppen lust voor mensenvlees ontwikkelt. Van Hoof: “Ik heb de neiging erg serieus en verantwoord te programmeren. Soms moet ik mezelf, en daarbij het publiek, bewust even tegen de schenen schoppen.” De keuze voor mensen met een vegetarisch dieet is op ITGWO riant en Raw vormt daarbij een prettig schril contrast. “Ik wilde die confrontatie weleens aangaan. En dan ga ik lekker achterin de zaal zitten om te kijken wat er gebeurt.”

Contrasteren en samenvloeien

Contrasten zoekt Van Hoof vaker op in het programma; of liever gezegd juist de plekken waar het contrast tussen genres en conventies zo klein mogelijk is. Waar begint film, waar eindigt muziek, en waar in het spectrum bevindt zich kunst? Van Hoof: “Ik vind dat juist op dat grensgebied heel veel spannende en interessante dingen gebeuren.” Dat hij sinds vorig jaar ook eindverantwoordelijk is voor het kunstprogramma van ITGWO betekent dat hij meer lijntjes kan laten lopen tussen de verschillende programmaonderdelen. Zo is er Whipping Zombie van Yuri Ancarani: oorspronkelijk gemaakt als installatie, op IFFR 2017 in wereldpremière als onderdeel van de korte film-selectie en op ITGWO 2017 ondergebracht bij de kunstroute. De bezwerende beelden van ritueel dansende mannen worden op Vlieland elke avond vanaf schemering doorlopend vertoond in het bos.

Juist op het grensgebied tussen film, kunst en muziek gebeuren heel veel spannende dingen.

Nog zo’n werk dat grenzen opzoekt en vervaagt: Liquid Solid van Joris Strijbos en Nicky Assmann. Het is net als Whipping Zombie een video-installatie, opgenomen in de kunstroute van ITGWO. De achttien minuten durende film legt het bevriezingsproces van vloeibare zeep vast, met daaronder een soundtrack gecomponeerd met behulp van omgevingsgeluiden en zelfgemaakte instrumenten. En ziedaar de perfecte samenkomst van kunst, muziek en film, zoals ook in Minute Bodies: The Intimate World of F. Percy Smith, waarin filmmateriaal dat bij een archivist vandaan komt ritmisch op muziek van Tindersticks (oudgedienden van ITGWO, die er dit jaar zelf helaas niet bij zijn) is gearrangeerd door Stuart A. Staples, de voorman van de band. Een prachtig samenspel, waarbij het een zonder het ander bijna betekenisloos wordt.

Zo ook zaterdagavond, in de charmante kleine kerk van Oost-Vlieland, zoals het enige dorp op het eiland heet. Daar zal Feecho live Gustav Deutsch’ Film Ist 1-6 muzikaal begeleiden: percussie, piano en orgel onder een collage van found footage op 16mm-film, bestaande uit een veelheid aan materiaal uit wetenschappelijke en educatieve films. In deze compilatie beslist niet bedoeld om de kijker te doceren, eerder om meegezogen te worden in een vreemd maar fascinerend universum.

Over de muur kijken, maar niet wegkijken

Over doceren gesproken: ziet Van Hoof het als zijn taak het publiek wat bij te brengen? Nee, dat vindt hij te belerend. Maar, geeft hij toe, een festival als ITGWO, die totaalbelevenis, dat is een ideale gelegenheid om mensen over de muur te laten kijken. “Dat kun je natuurlijk op een hele mooie manier doen, bijvoorbeeld met zo’n live cinema concert of door films in het bos neer te zetten bij de kunstroute.” Al die like-minded maar toch zo verschillende mensen – ze zijn allemaal met de boot gekomen, een heel weekend lang samen op een andere wereld. Ze zijn over het algemeen bereid verder te kijken dan in hun dagelijkse leven. “Een ideale gelegenheid om ze in dat verleidingsproces allerlei verschillende dingen aan te bieden.”

Van Hoof vindt het belangrijk maatschappelijke thema’s een plek te geven in het programma. Dat hoeft er niet altijd dik bovenop te liggen, zoals Two Trains Runnin’ van Sam Pollard hoofdzakelijk een zoektocht is naar het begin van de blues, maar zich tegelijk afspeelt tegen de achtergrond van bloederig geweld tegen zwarten en een gapende culturele kloof. Een schrikbarend actueel thema. En Gianfranco Rosi’s Fuocoammare gaat over de prangende vluchtelingenproblematiek. “Ik vind dat zelf echt een hartverscheurende documentaire, maar ook gewoon heel erg mooi gemaakt. En het gaat natuurlijk over een eiland, waar de bewoners met z’n allen besluiten dat de vluchtelingen die aankomen hun hulp en zorg nodig hebben. Dat je af en toe ook even teruggeworpen wordt op de dagelijkse realiteit is een verantwoordelijkheid van festivals als IFFR en ITGWO. Ik vind het belangrijk dat we dit soort dingen blijven agenderen, en dat doe je met zo’n film.”

Het is mijn verantwoordelijkheid als programmeur de bezoekers af en toe even terug te werpen op de dagelijkse realiteit.

Zonder dat Van Hoof zich er zelf bewust van is geweest, heeft hij met het programmeren van Fuocoammare een bijzondere parallel met Vlieland gelegd. In Kaap Oost huisde jarenlang een asielzoekerscentrum, op de plek waar nu een luxe appartementencomplex is gevestigd. Vele eilandbewoners verwelkomden het AZC met groot protest, maar sloten de nieuwe bewoners uiteindelijk liefdevol in hun armen. Net zoals ze inmiddels al negen jaar lang elk eerste weekend van september een enorme stoet bewoners van de vaste wal op hun prachtige stuk natuur onthalen. "Vlieland Groet U", dat zijn niet voor niets de woorden waarmee elke bootreiziger onontkomelijk wordt onthaald en weer vaarwel wordt gezegd, op een groot bord bij de ingang van de jachthaven.

 

Een kaartje voor ITGWO weten te bemachtigen?

Bekijk het hele film-, muziek- en kunstprogramma nu in het blokkenschema

Lees meer over alle IFFR-films die op ITWGO te zien zijn

Op afstand meegenieten?

Volg onze trip naar Vlieland op Instagram