Interviews

Horrormeester Nakata Hideo: 'Als je mensen wilt laten schrikken, stuur je ze maar naar een spookhuis'

Nakata Hideo bezorgde, als grootmeester van de moderne Japanse horror, ook westers publiek de nodige slapeloze nachten. Met The Complex is de vader van de J-Horror terug op bekend terrein. Nakata over zijn mysterieuze verschijningen, ongrijpbare geesten en de angst voor Hitchcock.

Hoe is uw filmliefde ontstaan?
'In mijn kindertijd op het platteland moesten we met een trein naar de bioscoop. Het was geweldig om alleen op stap te gaan. Bovendien: als je tien keer per jaar naar de film ging, mocht je de elfde voorstelling gratis zien. Dat was een extra aanmoediging. Op tv verslond ik trouwens ook films: van Chinese kungfu-films tot Godzilla's, en van Hollywoodproducties tot Bruce Lee. Tijdens mijn studie zag ik voor het eerst westerns met Clint Eastwood, Lawrence of Arabia, Europese cinema en werk van mensen als François Truffaut en David Lynch.'

Bleef er nog tijd over om te studeren?
'Nou, dat was wel een probleem, want ik zag zo'n driehonderd films per jaar nadat ik naar Tokio verhuisde. Het was ook zo goedkoop in die tijd! Toen Alfred Hitchcock net was overleden, werden zijn films groots geprogrammeerd. Je kon bijvoorbeeld drie titels achter elkaar bekijken voor omgerekend zo'n twee euro. Dertig jaar geleden, maar toch.'

Zag u ook films van eigen bodem?
'Japanse klassiekers kwamen pas later, want onze generatie keek nogal neer op de eigen filmgeschiedenis. En dat terwijl we juist zo'n glorieuze filmtraditie kennen.'

Hoe werd de student een filmmaker?
'Ik was net begonnen aan een studie bouwkunde, maar stapte vrij snel over naar journalistiek. Ik zat het grootste gedeelte van de tijd in het donker. Ik deed natuurlijk wel mijn best om te studeren, maar films gingen een steeds grotere rol spelen in mijn leven. In mijn laatste studiejaar wilde ik weleens zien hoe een film gemaakt werd. Ik had geluk. Via een vriend mocht ik stage lopen bij Masahiro Shinoda, een prominent in de Japanse New Wave in de jaren zestig. Het beviel zo goed om achter de schermen te werken, dat ik na mijn afstuderen aan de slag ging als regieassistent bij Nikkatsu, een van de grootste Japanse filmstudio's destijds. Daar heb ik zeven jaar gewerkt.'

Hoewel u films in verschillende genres maakte, staat u toch bekend als een Japans horrormeester. Vindt u dat vervelend, of bent u er juist trots op?
'Tja, op zich zou ik best eens uit het hokje van horrorregisseur willen komen, maar mensen denken nu eenmaal altijd aan me als een horrorman. En het zit me ook weer niet zó dwars. Het maakt me niet uit op welk genre ik me stort: zolang het verhaal maar klopt en interessant is. Mijn volgende film wordt bijvoorbeeld een actiethriller, waarin twee mannen met speciale gaven elkaar bevechten.'

Van Ringu hebben veel mensen nachten wakker gelegen. Wat jaagt u angst aan
'Haha! (denkt na) Het grote talent van Hitchcock was, om zieke emoties in een tweedimensionaal frame te vangen. In de laatste scène van The Birds voelt het alsof de hele wereld op instorten staat, gestuwd door een ijzersterke regie. Weet je, in dit genre wil je niet dat het publiek achterover geleund zit. Als filmmaker moeten we ons best doen om de kijker een ongemakkelijk gevoel te bezorgen. Dat kon Hitchcock als geen ander. Ik heb veel van zijn werk geleerd, en dat doe ik nog steeds.'

Een film als Ringu, de orginele The Ring, wordt overal als 'eng' beschouwd. Toch zijn er verschillen in de westerse en Aziatische opvatting over wat eng is. Waar ligt dat volgens u aan
'Ik heb gemerkt dat er wel wat verschillen zijn. Als je kijkt naar westerse griezelfilms als The Omen en The Exorcist, dan zie je helder en duidelijk wat goed is, en wat kwaad. Het zijn de basiselementen van een westerse horror. Je zal nooit kunnen achter halen wat de duivel beweegt, want hij is nu eenmaal de duivel. Hij is áltijd slecht en erop uit de mens te vernietigen. Hij doet dat vaak door bezit te nemen van een mens, zoals in The Excorcist. In veel Aziatische culturen waren geesten ooit mensen. Sommige zijn goed en willen de mens helpen en andere zijn slecht, maar het wordt altijd duidelijk waarom ze zo zijn. De basis van hun aard ligt in wat ze bij leven hebben meegemaakt. Ze hebben dus een verhaal. De geesten leven in feite samen met de mens, in dezelfde wereld. Vaak hangt er iets melancholisch om ze heen.'

Komt dat treurige element daarom ook terug in The Complex?
'Wat men wereldwijd als eng ervaart, is het juiste mengsel van treurigheid en realiteit. En zelfs horror moet een goed, emotioneel verhaal bevatten. Als je alleen maar mensen bang wilt maken, ze wilt laten schrikken, dan moet je ze maar naar een spookhuis sturen. Ik maak bewust geen on the nose-horror; de beste griezels zijn subtiel en ontwikkeld, zoals The Haunting uit 1963. Daarin leggen mysterieuze geluiden, eenzaamheid en isolatie gewicht in de schaal. Juist wanneer je je helemaal kunt identificeren met de personages, wordt het spannend. Er is nauwelijks iets echt engs in beeld, maar wat mij betreft zou het uitgeroepen moeten worden tot een van de beste griezelfilms aller tijden. Tijdens het maken van Ringu heb ik die film vaak opnieuw bekeken. Niet om er elementen uit te stelen, maar ter inspiratie, om een bepaalde sfeer op te roepen.' 

Na een periode in Hollywood bent u met The Complex weer terug in eigen land. Gaat dat zo blijven?
'Ik heb ondertussen zelfs alweer drie Japanse producties gemaakt. Na het succes van Ringu werd ik door Amerikaanse producenten uitgenodigd om The Ring Two te maken. Een sequel van de remake van mijn originele film dus, haha! Ik sta best open voor internationale producties, maar ik verlangde er nu naar om een tijdje thuis te zijn, bij mijn gezin.'

Bent u bang dat het succes van Ringu u tot het einde der tijden zal achtervolgen?
'Die kans bestaat natuurlijk, maar het levert wel maffe verhalen op. Zo werd ik enkele jaren geleden benaderd door een steenrijke modeman uit India. Hij wilde dat ik een film zou maken over een Indiaas stel dat eigenlijk precies hetzelfde meemaakt als de personages in Ringu. Stel je voor: een Ringu, Bollywood style! Maar goed, mijn nieuwsgierigheid was gewekt. Hij stelde voor dat ik naar Mumbai te komen en ik dacht: waarom niet, ik ben er nog nooit geweest. De afspraak werd later verzet naar Londen en vervolgens naar Kaapstad. Watte? Het einde van het liedje was dat ik nooit meer iets van hem heb gehoord. Maar het punt is: ik sluit niet uit dat ik ooit iets in India ga doen. Het land is booming en er wordt een ongelooflijk aantal films geproduceerd. Maar een Indiase Ringu hoeft niet meer wat mij betreft, ik ben wel klaar met dat thema.' (MN)

The Complex – Nakata Hideo

za 2, 22:00, LantarenVenster 5

Dit is een artikel uit de Daily Tiger van zaterdag 2 februari 2013.
Tekst: Maricke Nieuwdorp