Interviews

Het ruimteschip als gevangenis

Claire Denis is al sinds jaar en dag een van de sterren van de arthouse cinema, en nog steeds even baanbrekend. Haar eerste Engelstalige productie, High Life, is een zeer bijzondere sciencefictionfilm die onmiskenbaar haar signatuur draagt.

Interview: Anton Damen

Dankzij haar onverschrokken, sensitieve films wordt Claire Denis gerekend tot de belangrijkste Europese filmauteurs van onze tijd. Haar uitzonderlijk veelzijdige oeuvre beweegt zich vrijelijk tussen poëtisch minimalisme en meer conventioneel drama, maar bevat ook genre-uitstapjes als vampierhorror of, in het geval van High Life, sciencefiction. “Jaren geleden vroeg een producent me of ik in staat zou zijn om een Engelstalige film te regisseren. Ja hoor, zei ik, mits het zich ergens afspeelt waar ik hem niet in het Frans zou kunnen draaien. Voor de grap suggereerde ik in de ruimte, want daar worden maar twee talen gesproken: Russisch en Engels – of beter gezegd, Amerikaans. Dat antwoord verraste de producent. Hij vertelde me dat hij eerder aan een liefdesverhaal met een femme fatale dacht. Oké, een femme fatale in de ruimte dan, hoe klinkt dat? Voor mij is de baby van Robert Pattinsons personage in High Life eigenlijk een soort femme fatale.”

  • Still uit High Life

  • Still uit High Life

  • Still uit High Life

  • Still uit High Life

  • Still uit High Life

Het hoeft geen verbazing te wekken dat een sciencefictionfilm van Claire Denis anders is dan alle andere sf-films. Dat zie je al aan het openingsshot: daarin geen planeten of hightech-apparatuur, maar natuur: een tuin. “Het idee was om niet bij het begin van het verhaal te starten. Ik wilde dat we al heel ver van ons zonnestelsel waren verwijderd, in een roestig, oud ruimteschip. Het enige dat daar groeit – naast de baby – is deze tuin met zijn intense gele en groene tinten. Ik heb veel gelezen over ruimtevaart en kwam tot het besef dat het belangrijk is om aan boord planten, fruit en groente te kweken, want je kunt niet alleen maar droog poeder eten. Het shot van de aarde, de druppels die op het blad vallen, laat het een klein paradijsje zijn aan boord. Een soort van de Hof van Eden uit de bijbel.”

De vergelijking met een ander sciencefiction-werk dat behoorlijk onconventioneel begint, Kubricks 2001: A Space Odyssey, valt niet per se in goede aarde. Denis voelt zich meer verwant met de sciencefictionfilms van Tarkovski dan met Kubricks meesterwerk. “Kubrick maakte er een symfonie van wat het betekent om mens te zijn, hij reconstrueerde het verhaal van de mensheid van begin tot eind.” Een ander verschil: “Amerikaanse ruimtefilms zijn militair van aard. Het gaat over mensen in keurige, schone ruimtepakken op een militaire missie. Ze trekken er op uit en komen terug. Dat is anders in High Life. De bemanningsleden zijn geen soldaten, maar gevangenen, en het ruimteschip is een gevangenis zoals Guantanamo. Het zijn terdoodveroordeelden, proefkonijnen. Weet je, sciencefiction is niet slechts één verhaal, het heeft miljoenen verschillende verhalen.”

Masterclass Claire Denis

Met haar onverschrokken, sensitieve films behoort Claire Denis ontegenzeglijk tot de belangrijkste Europese filmauteurs van dit moment. Begeleid door fragmenten uit haar werk bespreekt zij met producent en voormalig IFFR-directeur Simon Field haar opmerkelijke filmcarrière – waarin ze steeds nieuwe wegen inslaat – haar kenmerkende stijl en haar nieuwste speelfilm High Life.

Bekijk hier
Ik wilde dat we al heel ver van ons zonnestelsel waren verwijderd, in een roestig, oud ruimteschip.” – Claire Denis

“Toen we aan het scenario begonnen, stelde ik me de hoofdpersoon voor als een man van een jaar of veertig, zonder hoop. Hij accepteerde de ruimtereis omdat het een afleiding vormde van death row. Iemand die levensmoe was. Het is rot om te zeggen, maar ik had Philip Seymour Hoffman als hoofdrolspeler op het oog. Toen was hij in het echt moe van het leven, en stierf.” Haar castingagent bleef erop hameren dat ze een jonge acteur moest overwegen: Robert Pattinson, die dankzij de Twilight-franchise een tienerster werd. Denis was sceptisch. “Veel te jong, veel te iconisch. Maar terwijl wij aan het wachten waren om de financiering rond te krijgen – en daar ging jaren over heen – bleef Robert me in Parijs opzoeken. Ik word met de maand ouder, zei hij. Uiteindelijk zul je me accepteren.” En zo geschiedde. “Misschien is hij nog steeds te iconisch, maar ik had deze film niet zonder hem kunnen maken. Robert was echt gepassioneerd over dit project, kende geen angst en was erg toegewijd – hij heeft vijf jaar gewacht.”

Het verhaal – en bepaalde scènes in het bijzonder – kunnen nogal indruk achterlaten op de kijker. "Het is goed als de beelden je achtervolgen! Dat doet de film bij mij en de acteurs ook. Dat is het doel van cinema. Regisseren en acteren draait om het delen van emoties. En emoties blijven hangen.”

High Life is in de bios vanaf 14 maart!

Kijk hier de masterclass van Claire Denis

Meer interviews van IFFR 2019

Photo in header: Claire Denis © Melle Meivogel