Interviews

Clara van Gool over The Beast in the Jungle

Clara van Gools bewerking van de Henry James-klassieker The Beast in the Jungle laat zich niet makkelijk in een hokje plaatsen. Het is een poëtische literatuurverfilming, soms letterlijk, dan weer vrij, en een historisch maar tijdloos liefdesverhaal. En het is een dansfilm – maar toch ook weer niet.

Interview: Anton Damen

Jij bent niet zo van hokjes, hè?
Ik heb me jaren verzet tegen het label ‘dansfilmmaker’. Voor mijn gevoel maak ik gewoon films, punt. Films waarin dans wordt gebruikt. Aanvankelijk was het mijn intentie om te kijken hoe lang je visuele verhalen kunt vertellen zonder terug te vallen op dialoog. Pas in mijn vorige film gebruikte ik voor het eerst tekst. Je zou al mijn films hiervoor kunnen beschouwen als voorstudies van The Beast in the Jungle. Het is een film die zich niet in een genrevakje laat stoppen. Totdat iemand de juiste term voor mij vindt, noem ik het zelf maar een soort choreografische film. Eentje waarbij alle normale facetten van het filmmaken, van belichting en acteren, tot cameravoering, montage en sound design ook deel uitmaken van die grote choreografie, zoals natuurlijk bij elke goede film het geval hoort te zijn. De films van Martin Scorsese noem ik dan óók gewoon dansfilms. Neem Casino, dat is een onvervalste dansfilm, ook al wordt-ie niet als zodanig bestempeld. Die film bevat alles wat mij inspireert, alleen ga ik in bewegingstaal net een stap verder. Dat kun je 'movement' noemen, die uitgroeit tot dans.

Hoe laat dans zich vangen op papier en op film?
The Beast in the Jungle is van begin tot einde gechoreografeerd. Samen met de dansers en de movement director hebben we drie weken in een studio alle scènes gechoreografeerd en een bewegingstaal ontwikkeld. In het scenario had ik de bewegingen al aangegeven. Best lastig, want hoe doe je dat in het vaste scenariostramien? Ik gebruikte cursiveringen om de bewegingen te markeren, de verschillende tijdsperiodes kregen ieder een eigen kleur. Maar op papier ogen de overgangen toch nog vrij hard. Om de stijl te ontwikkelen waar acteren haast als vanzelf overgaat in dans en dans in acteren, had ik echt de dansers zelf nodig. Ik heb even gedacht om met acteurs te werken en dan te kijken in hoeverre zij konden dansen, maar dat ging mij niet te ver genoeg, of het werd te gekunsteld. Dansers kunnen een beweging en de continuïteit ervan zó goed onthouden, en dan zaken vertragen of versnellen. Die grote mate van controle kunnen ze ook in het acteren gebruiken.

  • Cast en crew van The Beast in the Jungle © Anne-Claire Lans

    Cast en crew van The Beast in the Jungle © Anne-Claire Lans

  • Still uit The Beast in the Jungle

    Still uit The Beast in the Jungle

  • Still uit The Beast in the Jungle

    Still uit The Beast in the Jungle

  • Still uit The Beast in the Jungle

    Still uit The Beast in the Jungle

  • Still uit The Beast in the Jungle

    Still uit The Beast in the Jungle

Er leek nóg een danser aan het werk te zijn: de camera.
Zeker. Hoewel er ook een aantal vaste kaders zijn, is de camera beweeglijk. Die behoort beslist bij de choreografie. Vooral het handheld-werk betekent dat de cameraman écht meedanst. Eigenlijk was de regisseur de enige die niet-dansende op de set (lacht). Ik had vaak het gevoel dat ik me in het oog van de orkaan bevond met de hele crew en dansers wervelend om me heen.

Als het label 'dansfilm' niet echt past, kunnen we het dan wel een boekverfilming noemen?
Ja, dat denk ik wel. Sommige teksten komen letterlijk uit het boek. Mijn coscenarist Glyn Maxwell heeft wel bepaalde stukken bewerkt om het iets toegankelijker te maken. Het boek komt uit 1903 en die zinnen zijn soms wel een halve pagina lang; dat moet je wel opknippen. Maar veel elementen komen direct uit het boek. De vier verschillende tijdsperiodes zijn mijn vinding: mijn film speelt zich af aan het begin van vorige eeuw, tijdens de Tweede Wereldoorlog, de jaren zestig en het heden. Ik wil vanuit het heden terugkijken naar het verleden en zo'n klassieke roman, om het verhaal te toetsen aan verschillende tijden. Hoe de betekenis van 'het beest' verandert. In 1900 wisten ze nog niet dat er wereldoorlogen in het verschiet lagen, en dat zou best wel eens het naderende beest kunnen zijn geweest. In de jaren zestig was het misschien de seksuele revolutie, en vandaag de dag de angsten die ons nu plagen. Elke tijd zijn eigen beest. Maar het liefdesverhaal van de twee hoofdpersonages was en is onconventioneel, en tijdloos. Ik wilde de essentie van het boek overeind houden. Stilistisch gezien is het boek een sublieme mengeling van psychologische thriller, geestverhaal en poëzie. Je kunt het op drie verschillende manieren lezen. Het wekte bij mij vijftien jaar geleden een diepe emotie op die ik niet helemaal kon bevatten. Ik wist toen al dat het een film moest worden. Ik maakte de film om er een beetje grip op te krijgen: waar dansen die twee hoofdpersonages nu precies de hele tijd om heen?

The Beast in the Jungle is in de bios vanaf 14 maart!

Lees en bekijk meer interviews

Photo in header: Clara van Gool (links), Bero Beyer (rechts) © Anne-Claire Lans