Interviews

"Chinezen hebben de neiging om alles onder het kleed te schuiven"

De Nederlandse regisseur Yan Ting Yuen (1967) neigt steeds vaker naar het maken van films over haar afkomst. Haar nieuwste documentaire My Father’s Choice is de kers op de familietaart. 

Door Pete Wu

In My Father’s Choice ontrafelt Yuen langzaam de geschiedenis van haar vader, volgens de filmmaker een doodnormale Chinees. Hij verhuisde als arme man van China naar het bruisende Hongkong, om vervolgens in Limburg een restaurant te beginnen. Yuen confronteert in de film haar vader, maar ook zichzelf met de vraag wat zijn keuzes betekenen voor haar leven. 

Wat wil je vertellen met My Father’s Choice?

“Ik was op zoek naar de gevolgen van migratie op de kinderen en de familieleden die achterblijven in China. Mijn vader ging naar het Westen omdat hij dacht dat hij daar een beter leven zou krijgen. Nu blijkt dat het nog veel beter zou zijn geweest, als hij in China was gebleven. Dat zie je aan de achterblijvers. Je krijgt niet automatisch een beter leven wanneer je emigreert. Meestal zie je in de media de extreme verhalen over migranten uit China, zoals die van dissidenten. Dat is mijn vader niet, en dat is het merendeel van de Chinese migranten niet. Die mensen wilde ik ook een stem geven.”

Wat was voor jou als maker en als dochter een cruciaal moment?

“Gaandeweg ontdekte ik dat mijn familie zich weleens afvraagt of ík het allemaal wel zo goed doe, en waarom ik bijvoorbeeld niet genoeg geld verdien om ze te onderhouden. Dat verwachten ze blijkbaar nog steeds, en dat wist ik niet. Ik kan me wel steeds blijven afvragen wat ze míj allemaal hebben aangedaan, maar zij denken juist: wat heb jij óns aangedaan?”

Je zit zelf ook in de film. Wanneer besloot je dat te doen?

“Het was cruciaal om terug te gaan naar het restaurant in Maastricht waar ik ben opgegroeid. Daar was ik al dertig jaar niet meer geweest. Het leven was destijds door de migratie niet leuk. Niet voor mij en niet voor mijn ouders. Die scène laat een pijn zien die ik heel lang heb weggeduwd. Maar ik werd zo wel een karakter in de film, en dat is heel vervelend voor een objectieve filmmaker.” 

De film komt ook heel dichtbij.

“Chinezen hebben de neiging alles onder het kleed te schuiven, en komen over als goed geïntegreerde, gelukkige migranten. Maar het leven is niet alleen maar happy happy happy. Veel dingen waren niet uitgesproken, en als kind van Aziaten zit je in het stramien van nooit iets vragen. Maar nu was ik gewapend met een camera, dus ik durfde mijn familieleden veel makkelijker vragen te stellen. Dat was ook een reden om de film te maken: ik wilde laten zien dat er hoogtepunten en dalen in het leven van mijn vader waren. Dat hoort erbij. Maar gaandeweg werd ik steeds stiller en stelde ik minder vragen. En aan het einde legde ik me erbij neer.”

Zie je dat als je persoonlijke ontwikkeling in de film?

“Ja, nu denk ik: ik begrijp het wel. Ik ging een beetje meer zijn kant op: misschien doen al die vragen er niet toe. Misschien heb je genoeg aan bij elkaar zijn en weten dat het goed zit.”

Je vader is afgelopen november overleden. Heeft hij de film nog gezien?

“Nee. Ik wist dat hij niet meer anderhalf uur naar een film kon kijken, daar was hij al te ziek voor. Daarom had ik speciaal voor hem twee kleine scènes gemonteerd. Maar hij zei: ‘Nee, daar heb ik geen tijd voor.’ Als Nederlander zou ik misschien zeggen: ‘Hoe bedoel je, je hebt geen tijd?’ Maar als Chinese dochter zei ik: ‘Oké, je hebt geen tijd. Ik snap het wel.’ Hij wilde het gewoon niet zien, vond het wel goed zo. Het was een goed afscheid.”

Lees meer

Bekijk alle IFFR-films die nu of binnenkort in de bios te zien zijn Lees meer over My Fathers Choice