Interviews

‘Ik wil het onzichtbare zichtbaar maken’

De Braziliaanse filmmaker João Paulo Miranda Maria was geselecteerd voor Cannes 2020 met zijn eerste speelfilm Casa de antiguidades, in 2017 gesubsidieerd door IFFR’s Hubert Bals Fonds (HBF). Toen brak het coronavirus uit.

"Natuurlijk was het een klap toen Cannes niet doorging," vertelt Miranda Maria in een videocall vanuit z’n Franse appartement, "maar dit is niet het moment voor glamour en rode lopers."

Hoewel er geen films worden vertoond, publiceert het filmfestival van Cannes wel een lijst met titels, met onder andere Casa de antiguidades, die het label Official Selection Cannes 2020 krijgen als ze op andere festivals in première gaan. "Ik denk dat dat een goede beslissing is," zegt Miranda Maria. "En we zijn dolblij dat we op die lijst staan. Ze zeggen daarmee: we willen dat je deze films ziet. We verheugen ons erop onze film te vertonen op andere festivals." Hij denkt niet dat onlinefestivals de toekomst hebben. "Ik wil mijn film in een bioscoop vertonen, niet alleen vanwege het grote scherm en het geluid, maar omdat film daar thuishoort: in de tempel van de cinema. Het is een gemeenschappelijke ervaring, net als kerkbezoek."

Toekomstig verleden

De film volgt Cristovam, een Noord-Braziliaanse plattelandsbewoner die naar het zuiden van het land reist om in een melkfabriek te gaan werken. Daar komt hij in contact met een extreemrechtse beweging die zich van de rest van Brazilië wil afscheiden. De sfeer van de film verandert als hij een ‘huis van herinneringen’ vindt, een verlaten, spirituele plek die hem verbindt met een ver verleden en hem de kracht geeft zich te verzetten tegen de fascisten.

IFFR Pro at Cannes

Among the selected 56 films, four are supported by either IFFR’s Hubert Bals Fund or were previously presented at CineMart

Read more
  • Casa de antiguidades

  • Casa de antiguidades

  • Casa de antiguidades

Ik ben niet gelovig, maar als ik een film maak, zie ik mezelf als een geestelijke.” – Miranda Maria

"Mijn film is een wraakfilm," zegt Miranda Maria, "maar het is zo overdreven dat het het verhaal overstijgt en iets onzichtbaars beroert. Zoals Bresson al zei, ik wil het onzichtbare zichtbaar maken. Ik wil iets oproepen wat je niet echt hoort of ziet, iets suggestiefs buiten de kaders. Ik ben niet gelovig, maar in deze zin zie ik mezelf als een geestelijke. Ik streef naar een gevoel van absurditeit en wil iets laten zien wat zo vreemd is dat het zuivere kunst wordt."

Het verhaal speelt in de nabije toekomst, maar de art direction doet denken aan de jaren zeventig, zegt Miranda Maria. "De film verbeeldt een toekomst, maar een retrotoekomst. Het verleden van de Braziliaanse dictatuur wordt weer tot leven gewekt. Het is bizar hoe actueel mijn film is, met de Black Lives Matter-beweging en de diepe kloof tussen conservatieve en progressieve mensen in de Braziliaanse samenleving. Ik heb het verhaal in 2015 geschreven, maar in de film komt dit allemaal aan bod.”

  • João Paulo Miranda Maria in Cannes in 2016 

  • João Paulo Miranda Maria op de set

     

Mijn eerste subsidie kreeg ik van het Hubert Bals Fonds.” – Miranda Maria

Financiering in Brazilië

Voor zijn debuutspeelfilm ontving Miranda Maria eerst subsidies uit het buitenland en daarna pas van ANCINE, het Braziliaanse filmagentschap. "Ons budget was 2,3 miljoen Braziliaanse real [zo’n 400.000 euro]. Mijn eerste subsidie kreeg ik van het Hubert Bals Fonds, gevolgd door Cinéma du monde, maar omdat de film in Brazilië speelt en in het Portugees is, moest de coproductie voor het grootste deel Braziliaans zijn. Een Braziliaans gezegde luidt: je moet je huis verlaten om wonderen te verrichten. Zo ging het ook in dit geval. Na de Europese steun volgde het Braziliaanse geld. Ik ben erg dankbaar dat het zo is gelopen."

Zo was het een aantal jaar geleden. In de afgelopen jaren is het er bepaald niet makkelijker op geworden voor Braziliaanse filmmakers. Miranda Maria: "Door de bezuinigingen van Bolsonaro en het opheffen van het ministerie van Cultuur is het nu veel moeilijker in Brazilië. Ik wil mijn volgende film draaien in het Amazone-regenwoud, maar ik overweeg nu al uit te wijken naar andere Latijns-Amerikaanse landen. Misschien verander ik zelfs de taal. Bij een traditionele coproductiedeal moet het grootste deel van het geld komen uit het land waar je draait. Ik moet mezelf dus de vraag stellen hoe ik een film kan maken buiten Brazilië. Of hoe ik meer geld uit het buitenland kan binnenhalen en de film toch in Brazilië kan maken. De meeste Braziliaanse filmmakers kampen met dit probleem. Dat is ook een van de redenen waarom ik in 2019 naar Frankrijk ben verhuisd. Hier is het makkelijker om nieuwe kansen te vinden."

HBF Spring selection 2020

From 380 applications, 11 projects were selected for a €9,000 HBF Script & Development grant in two categories

Read more

João Paulo Miranda Maria maakte eerder de korte films Command Action (2015), The Girl Who Danced with the Devil (2016) en Meninas Formicida (2017). Zijn tweede korte film leverde hem een eervolle vermelding op het filmfestival van Cannes Film op. Casa de antiguidades is zijn eerste lange film.

Geschreven door Daan Schneider

Photo in header: João Paulo Miranda Maria on the set